Dieta przeciwzapalna: najlepsza w walce z otyłością

Pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe związane ze stanem zapalnym powinni przestrzegać diety przeciwzapalnej, ułatwiającej leczenie.
Dieta przeciwzapalna: najlepsza w walce z otyłością

Ostatnia aktualizacja: 05 maja, 2021

Mając do czynienia z chorobami przewlekłymi związanymi ze stanem zapalnym, musimy przyjąć dietę sprzyjającą leczeniu. W tym sensie dobrze jest wiedzieć, że niektóre produkty spożywcze mogą nam zaszkodzić, a inne mają korzystne właściwości. Chcesz wiedzieć, na czym powinna opierać się dieta przeciwzapalna? Jesteś we właściwym miejscu!

Dieta przeciwzapalna i NCD

Po pierwsze, przewlekłe choroby niezakaźne (NCD) mają wspólne pochodzenie: zapalenie. Przewlekłe zapalenie stanowi główny czynnik patogenny w zaburzeniach metabolicznych, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia przewlekłej patologii zwyrodnieniowej.

Przede wszystkim stan zapalny jest kluczowym elementem dysfunkcji śródbłonka w patogenezie miażdżycy. Z tego powodu dieta przeciwzapalna jest jednym z filarów zapobiegania i leczenia tego typu chorób.

Co to jest stan zapalny?

Według badań przeprowadzonych przez Strowiga i wspólników w 2012 roku, ostry stan zapalny jest biologiczną odpowiedzią na infekcję lub uszkodzenie tkanki. Ta odpowiedź zapoczątkowuje gojenie i naprawę tkanek naczyniowych.

Objawy kliniczne, które charakteryzują stan zapalny, to ciepło, zaczerwienienie, guz i ból; są one wywołane przez takie czynniki, jak cytokiny, chemokiny, reaktywne formy tlenu i krzepnięcie.

Chociaż ostre zapalenie charakteryzuje się reakcją obronną, kiedy utrzymuje się przez długi czas, staje się problemem przewlekłym. Według badań opublikowanych w czasopiśmie „Current Topics in Behavioural Neurosciences” zapalenie przyczynia się do patogenezy wielu chorób.

Wynika to z regulacji czynników transkrypcyjnych (głównie czynnika martwicy nowotworu, NF-kB) i czynników regulatorowych interferonu (IRF), które w ten sposób wyzwalają ekspresję genów zapalnych, odpornościowych i przeciwwirusowych.

Otyłość i ciche stany zapalne

Ekspresja genów i zwiększona produkcja substancji prozapalnych jest proporcjonalna do ilości tkanki tłuszczowej u ludzi i zwierząt. Dlatego u osób otyłych występuje utrzymujące się i przewlekłe zapalenie, które przyczynia się do rozwoju chorób.

Zmiany te obejmują głównie osłabienie wrażliwości na działanie insuliny, dysfunkcję komórek β trzustki, niealkoholową chorobę wątroby i miażdżycę tętnic.

Narządy wewnętrzne

Przewlekłe stany zapalne z często wiążą się z obecnością nadmiaru tkanki tłuszczowej, przyczyniając się tym samym do rozwoju chorób u osób otyłych.

Co zaskakujące, według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) otyłość (definiowana jako nieprawidłowy nadmiar tłuszczu, który może być szkodliwy dla zdrowia) do 2017 roku osiągnęła proporcje zapadalności porównywalne z epidemią w ostatnich dziesięcioleciach.

Otyłość i zespół metaboliczny

Znany jest związek otyłości ze zmianami wielonarządowymi o charakterze zapalnym z przewlekłymi zmianami na poziomie metabolicznym. Zmiany widoczne są zwykle w trzustce, tkance tłuszczowej, wątrobie, sercu i układzie mięśniowo-szkieletowym. Te związane ze sobą zmiany definiują zespół metaboliczny.

Zespół metaboliczny ma wieloczynnikowe pochodzenie. Jednak środowisko będzie determinować ekspresję genów wraz z ich odpowiednimi zmianami metabolicznymi. Mówiąc o środowisku, mamy na myśli dietę, którą zwykle stosuje pacjent.

Diety bogate w tłuszcze zwierzęce i produkty wysoko przetworzone, produkty o dużej zawartości cukrów, a także niskie spożycie warzyw i owoców, kojarzone są przede wszystkim między innymi z nadwagą, podwyższonym poziomem glukozy we krwi i podwyższonym ciśnieniem krwi.

Dieta przeciwzapalna: znaczenie dla poprawy stanu zdrowia

Liczne badania, takie jak to opublikowane w International Journal of Molecular Sciences przez Tuttolomondo A i wsp. w 2019, potwierdzają ważną rolę, jaką wzorce żywieniowe odgrywają w przewidywaniu ryzyka rozwoju choroby, jej leczeniu lub zmniejszaniu śmiertelności.

Dieta śródziemnomorska była szeroko badana pod kątem jej wpływu na redukcję biomarkerów zapalenia, takich jak między innymi hiperinsulinemia, hiperglikemia, dyslipidemia, otyłość ośrodkowa i nadciśnienie.

Ponadto, według Sears B i wsp. w 2015 r., dieta przeciwzapalna oznacza:

  • Uzupełnienie kwasów tłuszczowych omega-3 (od 2-3 g kwasu eikozapentaenowego i dokozaheksaenowego dziennie).
  • Ograniczenie kalorii z zachowaniem odpowiedniej równowagi między głównymi składnikami odżywczymi (węglowodany, białka i lipidy); obliczenia przeprowadzone przez dietetyka.
  • Zawarcie w diecie warzyw bogatych w związki bioaktywne znane jako polifenole, które są odpowiedzialne za hamowanie czynnika transkrypcyjnego NF-kB.

Zmiany te będą miały wpływ na supresję genów odpowiedzialnych za produkcję substancji prozapalnych, zwłaszcza obecnych przy przewlekłym zapaleniu.

Tak więc aktywują ścieżkę sygnalizacyjną kinazy aktywowanej przez AMP, kompleksu działającego jako komórkowy detektor energii, który pomaga w bilansowaniu energii i przyjmowaniu kalorii.

Dieta śródziemnomorska

Dieta śródziemnomorska nie jest ani, jednolitym ani wyłącznym schematem żywienia w krajach położonych nad Morzem Śródziemnym (między innymi w Hiszpanii, Włoszech, Portugalii, Grecji, Chorwacji).

Charakteryzuje się wysokim spożyciem owoców, warzyw, pełnoziarnistych zbóż, chudego mięsa, nasion i oliwy z oliwek. Jednak każdy kraj ma własne nawyki żywieniowe, na które wpływają czynniki społeczno-kulturowe, religijne i ekonomiczne.

Zdrowa sałatka z oliwą

Ze względu na swoje właściwości dieta śródziemnomorska jest jednym z modeli żywieniowych polecanych przy zwalczaniu stanów zapalnych.

Dieta przeciwzapalna w leczeniu stanów zapalnych

Innymi słowy, dieta śródziemnomorska charakteryzuje się odpowiednim spożyciem tłuszczów nienasyconych (głównie omega 3), niskim udziałem tłuszczów nasyconych i trans, dużą zawartością związków bioaktywnych poprzez włączenie produktów pochodzenia roślinnego oraz spożycie cukru naturalnego i nieprzetworzonego.

Dlatego dieta śródziemnomorska jest w stanie wywierać liczne biologiczne skutki dla zdrowia. W szczególności reguluje czynniki związane z zespołem metabolicznym:

Cukrzyca:

  • Począwszy od wkładu w zmniejszenie insulinooporności.
  • Zmniejsza stężenie glukozy w osoczu.
  • Zwiększa produkcję inkretyn GLP-1 (hormonów jelitowych, które promują produkcję insuliny).

Dyslipidemia:

  • Zmniejsza stężenie cholesterolu LDL i trójglicerydów.
  • Zwiększa poziom cholesterolu HDL i produkcję adiponektyny.
  • Wreszcie zmniejsza wchłanianie zwrotne kwasów żółciowych i cholesterolu w jelitach.

Choroby układu krążenia:

  • Zmniejsza produkcję komórek piankowatych biorących udział w tworzeniu się blaszki miażdżycowej.
  • Reguluje skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi.
  • Wspomaga rozszerzenie naczyń krwionośnych.
  • Poprawia elastyczność naczyń krwionośnych.
  • W konsekwencji przyczynia się do zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu.

Znaczenie kontrolowania czynników ryzyka związanych z nadmiarem tkanki tłuszczowej

Podsumowując, musimy pamiętać, że choć predyspozycje genetyczne są ważnym czynnikiem w rozwoju wielu chorób. Jednak pojawienie się rozmaitych problemów zdrowotnych lub zapobieganie im zależy również od stylu życia.

Ponadto przestrzeganie diety przeciwzapalnej, w tym pokarmów bogatych w polifenole i tłuszcze nienasycone (omega-3), ułatwia leczenie stanów zapalnych, kontrolowanie wagi ciała i utrzymywanie dobrego stanu zdrowia. Najlepiej porozmawiać z dietetykiem, który dokładnie określi, czego potrzebuje Twój organizm.

To może Cię zainteresować ...
Zapalenie przewlekłe i otyłość – jaki mają związek?
Krok do ZdrowiaPrzeczytaj na Krok do Zdrowia
Zapalenie przewlekłe i otyłość – jaki mają związek?

Zapalenie przewlekłe jest niezauważalnym stanem zapalnym, który, choć powstaje w celach obronnych jest szkodliwy, gdy jest przewlekły.



  • Strowig T, Henao-Mejia J, Elinav E, Flavell R. Inflammasomes in health and disease. Nature. 2012;481(7381):278-86.

  • Halaris A., Inflammation associated co morbidity between depression and cardiovascular disease. Curr Top Behav Neurosci, 2017. 31: 45-70.
  • Tuttolomondo A., Simonetta I., Daidone M., Mogavero A., et al., Metabolic and vascular effect of the mediterranean diet. Int J Mol Sci, 2019.
  • Sears B., Anti inflammatory diets. J Am Coll Nutr, 2015. 1: 14-21.