11 zalecanych badań lekarskich dla osób po 40-stce

Nie czekaj na chorobę! Profilaktyka jest najlepszym lekarstwem, zwłaszcza gdy się starzejemy. Dlatego zapoznaj się z badaniami lekarskimi, które powinieneś wykonać w najbliższym czasie.
11 zalecanych badań lekarskich dla osób po 40-stce

Ostatnia aktualizacja: 04 maja, 2023

Wraz z wiekiem organizm staje się bardziej podatny na choroby przewlekłe, zwłaszcza jeśli w rodzinie występowały pewne patologie. Aby uniknąć długotrwałych powikłań, konieczne jest poddawanie się okresowym badaniom, które pozwalają wykryć problemy zdrowotne we wczesnym stadium. Ale jakie są zalecane badania lekarskie dla osób w średnim i starszym wieku?

Od 50 roku życia wzrasta ryzyko zachorowania na różne choroby. Z tego powodu zapraszamy do zapoznania się z badaniami, które warto wykonać w wieku od 40 do 65 lat.

Zalecane badania lekarskie dla osób po 40-stce

Niektóre badania lekarskie są zalecane dla wszystkich osób dorosłych w wieku powyżej 40 lat. Nie tylko są wskazane pacjentów, którzy już mają historię choroby, ale służą jako metody przesiewowe dla populacji ogólnej.

1. Zalecane badania przesiewowe w kierunku raka okrężnicy

Najbardziej zalecanym przez ekspertów badaniem przesiewowym w kierunku raka okrężnicy jest kolonoskopia, w której bada się okrężnicę za pomocą elastycznej rurki z kamerą. Istnieją również inne opcje, takie jak badanie kału na krew utajoną i rektosigmoidoskopia, ale wykazują mniejszą skuteczność.

Rak jelita grubego jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów z powodu raka w Stanach Zjednoczonych. Dlatego jego wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie dla rozpoczęcia skutecznego postępowania.

Badanie tego typu powinno się wykonać między 50 a 75 rokiem życia, nawet jeśli nie ma żadnych objawów.

2. Masa ciała

Nadwaga i otyłość mogą znacznie zwiększać ryzyko chorób przewlekłych. Według badań naukowych przyrost masy ciała może się wiązać z cukrzycą, chorobami serca, bezdechem sennym i niektórymi rodzajami raka.

Musisz być świadomy swojej wagi i przeciwdziałać temu czynnikowi ryzyka poprzez zdrową dietę i regularną aktywność fizyczną. To proste środki, które mogą zmienić jakość Twojego życia.

3. Pomiar ciśnienia krwi

Jest to szybki i prosty test, który mierzy siłę, jaką krew wywiera na ściany tętnic, gdy przepływa przez ciało. Do pomiaru służy urządzenie zwane sfigmomanometrem, które składa się z nadmuchiwanego mankietu zakładanego na ramię oraz manometru mierzącego ciśnienie.

Pomiar ciśnienia krwi jest prosty, niedrogi i szybki. Zwykle można go zrobić w gabinecie zaufanego lekarza.

Pomiar ciśnienia co cztery miesiące to optymalna częstotliwość po 40 roku życia.

4. Badanie poziomu cholesterolu

Badanie cholesterolu wykonuje się w ramach badania krwi. Mierzy się poziom cholesterolu i trójglicerydów. Ten pierwsze dzieli się na cholesterol całkowity, HDL czyli tak zwany dobry cholesterol i LDL określany jako zły cholesterol.

Jeśli poziom cholesterolu całkowitego lub cholesterolu LDL jest podwyższony, lekarz może zalecić zmianę diety i stylu życia, aby zapobiec chorobom układu krążenia lub wątroby.

5. Badanie poziomu cukru we krwi

Badanie poziomu cukru we krwi wykonuje się w celu wykrycia cukrzycy lub stanu przedcukrzycowego. Wykrywa również hipoglikemię, stan, w którym poziom cukru we krwi jest nienormalnie niski. Zwykle wykonuje się je na czczo.

Po 45 roku życia należy mierzyć poziom glukozy we krwi co 3 lata.

6. Zalecane badania okulistyczne

Pełne badanie okulistyczne należy wykonać około 40 roku życia. Jednakże, jeśli masz wcześniejsze problemy ze wzrokiem lub na przykład przypadki jaskry w rodzinie, zaleca się wcześniejsze przebadanie oczu.

7. Badanie fizykalne

Ważne jest, aby regularnie uczęszczać na wizyty u zaufanego lekarza w celu przeprowadzenia badania fizykalnego. Pomoże to wykryć choroby i ocenić ryzyko przyszłych problemów.

Ogólne badanie kontrolne obejmuje sprawdzenie zdrowia psychicznego, przegląd nawyków żywieniowych a także badanie skóry. Wszystko w celu oceny ogólnego stanu zdrowia.

Zalecane badania dla kobiet po 40

Istnieją badania medyczne, które są specyficzne dla kobiet po 40. roku życia. Menopauza może zwiększać ryzyko niektórych chorób, dlatego priorytetem jest wczesne wykrycie ewentualnych patologii.

8. Densytometria kości

Według European Journal of Rheumatology najczęstszym testem wykrywającym osteoporozę jest densytometria kości (BMD). Mierzy koncentrację i gęstość kości w określonych obszarach ciała, zwykle w kręgosłupie, biodrze i nadgarstku.

Osteoporoza częściej dotyka kobiety, ale może również wystąpić u mężczyzn. Jednak wytyczne kliniczne kładą nacisk na okresową BMD u kobiet.

BMD powinno się wykonywać co 3-5 lat u kobiet nieleczonych na osteoporozę.

9. Badania przesiewowe w kierunku raka piersi

Par excellence testem przesiewowym w kierunku raka piersi jest mammografia, czyli specjalne prześwietlenie piersi. Zaleca się, aby kobiety w wieku powyżej 40 lat poddawały się mammografii co dwa lata w celu wczesnego wykrycia.

Jednak panie, które miały lub mają siostrę lub matkę chorującą na raka piersi, powinny rozważyć coroczną mammografię, niezależnie od wieku.

Między 45 a 55 rokiem życia powinnaś poddawać się corocznej mammografii.

10. Badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy

Rak szyjki macicy to rodzaj nowotworu, który rozwija się w dolnej części macicy i może być spowodowany przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Jego wczesne wykrycie ma fundamentalne znaczenie dla skutecznego leczenia.

Dlatego zaleca się, aby kobiety zaczęły wykonywać badanie cytologiczne w wieku 21 lat. Należy je powtarzać co 3 lata do 65 roku życia.

Testy na HPV, obecnie dostępne w niektórych krajach, można wykonywać co 5 lat w wieku od 30 do 65 lat.

Zalecane badania lekarskie dla mężczyzn po 40 roku życia

Niektóre testy są zalecane tylko dla mężczyzn, ze względu na ich specyfikę anatomiczną. W szczególności mówimy o prostacie i ryzyku raka w tym narządzie.

11. Badania przesiewowe w kierunku raka prostaty

Wczesne wykrycie raka prostaty ma olbrzymie znaczenie, biorąc pod uwagę, że większość przypadków we wczesnych stadiach przebiega bezobjawowo. Oznacza to, że oczywiste objawy pojawiają się dopiero wraz z postępem choroby.

Test przesiewowy w kierunku raka prostaty nazywany jest antygenem swoistym dla prostaty lub testem PSA. Przeprowadza się go poprzez badanie krwi.

Oprócz testu PSA, mężczyźni mogą zrobić cyfrowe badanie doodbytnicze, aby wykryć wszelkie nieprawidłowości w prostacie. Jeśli istnieje podejrzenie raka, zostaną przeprowadzone inne, bardziej szczegółowe badania.

Od 40 roku życia zaleca się coroczny pomiar PSA.

Zalecane badania lekarskie mogą przyczynić się do lepszej jakości życia

Wraz z upływem lat w organizmie zachodzą zmiany zwiększające ryzyko zachorowania na choroby przewlekłe. Od 50 roku życia organizm staje się bardziej podatny na niektóre z nich, jak wyjaśniła National Council of Aging. Wynika to z połączenia różnych czynników.

Dlatego ważne jest, aby w miarę starzenia się dbać o swoje zdrowie. Obejmuje to zdrową dietę, ćwiczenia fizyczne, unikanie alkoholu i oczywiście wykonywanie zalecanych badań lekarskich.

Badania profilaktyczne są cennym narzędziem wykrywania problemów, zanim te przerodzą się w poważne, wyniszczające choroby. Utrzymywanie bliskiego kontaktu z lekarzem pomoże ci podejmować świadome decyzje.


Wszystkie cytowane źródła zostały gruntownie przeanalizowane przez nasz zespół w celu zapewnienia ich jakości, wiarygodności, aktualności i ważności. Bibliografia tego artykułu została uznana za wiarygodną i dokładną pod względem naukowym lub akademickim.


  • Aswathy, S., Quereshi, M., Kurian, B., & Leelamoni, K. (2012, Agosto). Cervical cancer screening: Current knowledge & practice among women in a rural population of Kerala, India. Disponible en:  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22960886/
  • Bevan, R., & Rutter, M. (2018, Enero). Colorectal cancer screening-who, how, and when? DOI: 10.3389/fpubh.2017.00335
  • Carson, J. S., Lichtenstein, A. H., Anderson, C. A., Appel, L. J., Kris-Etherton, P. M., & Meyer, K. A. (n.d.). Dietary Cholesterol and Cardiovascular Risk: A Science Advisory From the American Heart Association. Disponible en: https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000743
  • Chapple, B. (n.d.). Diabetes and blood pressure. Disponible en: https://www.diabetes.org.uk/guide-to-diabetes/managing-your-diabetes/blood-pressure
  • Colorectal cancer statistics: How common is colorectal cancer? (n.d.). Disponible en: https://www.cancer.org/cancer/colon-rectal-cancer/about/key-statistics.html
  • Farrell, K., Bennett, D., & Schwartz, T. (2020). Screening for breast cancer: What you need to know. Disponible en: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7144719/
  • Macek, P., Terek-Derszniak, M., Biskup, M., Krol, H., Smok-Kalwat, J., Gozdz, S., & Zak, M. (2020, Diciembre 8). Assessment of age-induced changes in body fat percentage and BMI aided by bayesian modelling: A cross-sectional cohort study in middle-aged and older adults. DOI: 10.2147/CIA.S277171
  • Muntner, P., Einhorn, P., Cushman, W., Whelton, P., Bello, N., Drawz, P., . . .National Heart, Lung, and Blood Institute Working Group. (2019, Enero 29). Blood pressure assessment in adults in clinical practice and clinic-based research: JACC scientific expert panel. DOI: 10.1016/j.jacc.2018.10.069
  • Nakhleh, A., & Shehadeh, N. (2021, Diciembre 15). Hypoglycemia in diabetes: An update on pathophysiology, treatment, and prevention. DOI: 10.4239/wjd.v12.i12.2036
  • Sözen, T., Özışık, L., & Başaran, N. (2017, Marzo). An overview and management of osteoporosis. DOI: 10.5152/eurjrheum.2016.048
  • The Top 10 Most Common Chronic Conditions in Older Adults. (n.d.). Disponible en: https://www.ncoa.org/article/the-top-10-most-common-chronic-conditions-in-older-adults
  • Vajaranant, T. S., Nayak, S., & Wilensky, J. T. (n.d.). Gender and glaucoma: What we know and what we need to know. Disponible en: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20051857/
  • WJ;, C. (n.d.). Prostate cancer screening. Disponible en: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29406053/

Ten tekst jest oferowany wyłącznie w celach informacyjnych i nie zastępuje konsultacji z profesjonalistą. W przypadku wątpliwości skonsultuj się ze swoim specjalistą.