Profilaktyczne usunięcie jajników - dowiedz się więcej

06 października, 2020

Profilaktyczne usunięcie jajników to operacja wykonywana, gdy istnieje wysokie ryzyko zachorowania na raka zależnego od komórek macierzystych. Nie jest to łatwo do podjęcia decyzja.

Usunięcie jajników, lub jak to się technicznie nazywa wycięcie jajników, jest zabiegiem chirurgicznym, w którym usuwa się jajniki. Może to być obustronne wycięcie jajników, to znaczy dwóch jajników na raz, lub jednostronne, gdzie usuwany jest tylko jeden z nich.

Takie usunięcie jajników może być wymagane, gdy jajniki są dotknięte patologią onkologiczną. Jest to jednak również metoda profilaktyczna, gdy kobieta jest narażona na wysokie ryzyko raka piersi lub jajnika, nawet zanim wystąpią objawy.

Jajniki to narządy zlokalizowane na końcu jajowodów i należące do układu rozrodczego kobiety. Tam znajdujemy jajeczka, które są wypuszczane co miesiąc w celu zapłodnienia w macicy.

Jajniki są głównym źródłem żeńskich hormonów płciowych. Produkują estrogeny i progesteron, więc ich usunięcie wyraźnie wpływa na równowagę hormonalną kobiety.

Dlaczego usuwa się jajniki?

W życiu rozrodczym jajniki uwalniają estrogen i progesteron. Te hormony płciowe, oprócz wpływu na żeński układ płciowy, wpływają również na inne części ciała, takie jak piersi.

Pierś posiada receptory estrogenu i progesteronu, które zmieniają jej strukturę. Na przykład przed miesiączką kobieta może odczuwać napięte piersi. Wynika to z instynktownego przygotowania gruczołów mlecznych do laktacji.

Seria mutacji genów znanych jako BRCA1 i BRCA2 predysponuje zarówno do raka piersi, jak i jajników. Nosiciele którejkolwiek z tych mutacji mają o 50-85% wyższe ryzyko zachorowania na raka piersi w pewnym momencie swojego życia. A osoby z mutacją BRCA1 mają o 20-40% wyższe ryzyko zachorowania na raka jajnika.

Chodzi o to, że hormony płciowe syntetyzowane w jajnikach są świetnymi katalizatorami tych guzów. Wówczas przedwczesne usunięcie jajników pojawia się jako opcja spowolnienia rozwoju choroby onkologicznej.

Macica i jajniki

Jajniki są nosicielami komórek jajowych, ale także gruczołami produkującymi estrogeny i progesteron

Może Cię zainteresować: Geny BRCA-1 i BRCA-2 oraz rak piersi

Profilaktyczne usunięcie jajników

Usunięcie jajników uważa się za przedwczesne, gdy następuje przed menopauzą. W życiu reprodukcyjnym jajniki są potrzebne do regulacji cyklu miesiączkowego. Bez jajników menopauza pojawia się przedwcześnie, ponieważ znika produkcja hormonalna.

Jednak pomimo tego przedwczesne usunięcie jajników można uznać za niezbędne, gdy kobieta jest narażona na wysokie ryzyko rozwoju raka piersi lub jajników w przyszłości.

Zapobiegawcze usunięcie jajników w raku piersi

Według National Cancer Institute profilaktyczne usunięcie jajników może zmniejszyć liczbę nowych przypadków raka piersi u kobiet wysokiego ryzyka o 50%. Stwierdzono również, że ta korzyść występuje tylko wtedy, gdy usunięcie następuje przed menopauzą.

Usunięcie jajników przed menopauzą obniża produkcję estrogenu w organizmie. Więc guzy, które do wzrostu potrzebują estrogenu, nie rozwinęłyby się.

Zapobiegawcze usunięcie jajników w przypadku raka jajników

Profilaktyczne usunięcie jajników przed menopauzą lub po niej może zmniejszyć ryzyko raka jajników nawet o 90% u kobiet z grupy wysokiego ryzyka. Należy jednak pamiętać, że zmieniła się teoria o pochodzeniu tego raka.

Wcześniej zakładano, że guz jajnika był pierwotny i pochodzący z obecnych tam komórek, ale mógł być także wtórny z innego miejsca miednicy, np. w fimbriach jajowodów. Inwazja macicy byłaby wtórna, a to oznaczałoby nie tylko usunięcie jajników, ale także jajowodów.

Gen BRCA

Geny BRCA są determinantami rozwoju raka piersi i jajników

Przeczytaj także: Torbiel na jajniku – remedium z buraka i melasy

Hormony i profilaktyczne usunięcie jajników

Profilaktyczne usunięcie jajników prowadzi do przedwczesnej menopauzy, ponieważ kobieta jest pozbawiona hormonów płciowych regulujących cykl płciowy. Dlatego ustają miesiączki i płodność.

Z drugiej strony estrogeny chronią organizm na poziomie sercowo-naczyniowym i kostnym:

  • Estrogeny pośrednio kontrolują poziom cholesterolu we krwi. W przypadku braku estrogenów poziom cholesterolu HDL spada, a LDL lub zły cholesterol wzrasta.
  • Hormony płciowe zapobiegają utracie masy kostnej. Bez estrogenów utrata masy kostnej przyspiesza i szybciej dochodzimy do osteoporozy prowadzącej do złamań.

Porada lekarska to podstawa

Przed profilaktycznym usunięciem jajników należy wspólnie z lekarzem rozważyć zalety i wady tej decyzji. Skutki długoterminowe są znaczące, a decyzja musi być oparta na podstawach naukowych.

Nie pozostawiaj żadnych wątpliwości bez pytania jeśli jesteś zagrożona rakiem piersi lub jajników, ponieważ wskazuje na to Twoja historia rodzinna. Zadawaj odpowiednie pytania i upewnij się, że zespół leczący jest doświadczony w takich przypadkach.

  • Sánchez, A. Redondo, et al. “Cáncer de ovario.” Medicine-Programa de Formación Médica Continuada Acreditado 12.34 (2017): 2024-2035.
  • Cassinello, N. Vidal, and Pedro Pérez Segura. “Consejo genético en cáncer de ovario.” Revisiones en cáncer 30.5 (2016): 223-231.
  • León, Rodrigo Domínguez. “Predisposición hereditaria al cáncer de mama y medidas profilácticas.” Zaragoza (2016).
  • Gunderson, Camille C., Robert S. Mannel, and Philip J. DiSaia. “Masas anexiales.” Oncología ginecológica clínica (2018).
  • BRUNO, BRUNA CHAGAS RODRIGUES, et al. “CÂNCER DE MAMA: É POSSÍVEL PREVENIR?.” REVISTA UNINGÁ REVIEW 28.1 (2016).