Ziewanie - co je powoduje i jakie jest jego znaczenie?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co powoduje ziewanie? Wbrew powszechnemu przekonaniu nie zawsze jest ono równoznaczne z sennością i zmęczeniem.
Ziewanie - co je powoduje i jakie jest jego znaczenie?

Ostatnia aktualizacja: 10 stycznia, 2022

Często uważa się, że ziewanie wyraża znudzenie, nieuwagę i senność. Chociaż ta teoria jest bardzo popularna, naukowcy uważają, że jest to najmniej prawdopodobny powód, dla którego ziewamy. W rzeczywistości dziesiątki teorii na temat funkcji procesu, jakim jest ziewanie, zostały dotychczas zaproponowane bez wystarczających dowodów, aby którekolwiek z nich uznać za pewne.

Innymi słowy, naukowcy nie znaleźli dokładnych powodów, dla których ziewamy. Jednak nauczyli się kilku rzeczy o ziewaniu, więc poniższy artykuł podsumowuje najbardziej akceptowane teorie. Możemy Ci obiecać dwie rzeczy: po pierwsze, niektóre z nich Cię zaskoczą, a po drugie, że zanim skończysz czytać ten artykuł, przynajmniej raz ziewasz!

Ziewanie

Jak już wspomnieliśmy, naukowcy wciąż nie są zgodni co do powodów, dla których ziewamy. Dzieje się tak po części dlatego, że wysunięte hipotezy mają taką samą liczbę punktów za i przeciw. Ziewanie jest samo w sobie tajemnicą – taką, którą spotykamy również u zwierząt. Rzeczywiście, jak pokazują dowody, większość gatunków kręgowców ziewa. Robią to od etapu płodowego (co zdarza się również u ludzi) do starości.

Ponieważ jednak teorie nakreślone dla ludzi nie zawsze odnoszą się do zwierząt, niektórzy eksperci sugerują, że ziewanie ma wieloczynnikowe konsekwencje dla różnych gatunków. Z tego powodu nie ma jednego powodu, dla którego istnieje ziewanie. Zwierzęta i ludzie ziewają z różnych powodów, więc działanie mogą być motywowane jednocześnie innymi elementami. Oto niektóre z najciekawszych hipotez.

1. Ziewamy z powodu stresu i zmęczenia

Zmęczony mężczyzna
Według niektórych badań naukowych pochodzenie ziewania może być związane z sytuacjami stresowymi i poziomem kortyzolu.

Badanie opublikowane w 2011 roku w czasopiśmie Medical Hypotheses wykazało, że ziewamy z powodu podwyższonego poziomu kortyzolu w naszym ciele. Kortyzol to hormon wytwarzany w nadnerczach, gdy jesteśmy zestresowani i zmęczeni. To by wyjaśniało, dlaczego mamy tendencję do ziewania w takich sytuacjach.

Chociaż nie ma mocnych dowodów na to, że ziewanie pomaga kontrolować poziom kortyzolu, uważa się, że jest to rodzaj ostrzeżenia, aby podjąć odpowiednie działania. W małych dawkach kortyzol jest zdrowy, ale może powodować problemy z sercem, zaburzenia snu i osłabiać układ odpornościowy, gdy wymyka się spod kontroli.

2. To naturalny sposób na chłodzenie mózgu przez organizm

Inną najbardziej znaną hipotezą, dlaczego ziewamy, jest to, że pozwala to kontrolować temperaturę mózgu. W rzeczywistości przeprowadzono badania na zwierzętach, które wspierają tę teorię. Wydaje się, że wraz ze wzrostem temperatury wzrasta częstotliwość ziewania, co pomaga znacznie obniżyć temperaturę w okolicach mózgu.

Dowody wskazują, że dotyczy to również ludzi. W badaniu opublikowanym w 2007 roku w Evolutionary Psychology testowano częstotliwość ziewania, podczas gdy uczestnicy trzymali gorące i zimne okłady na czołach. W drugim przypadku akcja była znacznie częstsza, co daje nam wskazówki wspierające tę hipotezę.

3. Ziewanie pomaga złagodzić dyskomfort ucha

Uważa się również, że ziewanie pomaga złagodzić problemy ze słuchem doświadczane podczas zmian wysokości (na przykład latanie samolotem lub korzystanie z windy). Teoretycznie można to osiągnąć przez otwarcie trąbek Eustachiusza, które powstają w wyniku skurczu napinacza mięśni bębenkowego podczas ziewania.

Badania potwierdziły tę hipotezę, więc jest to jeden z powodów, dla których częstotliwość ziewania wzrasta podczas gwałtownych zmian wysokości. Może to również mieć wpływ na wyostrzenie wrażliwości słuchowej lub złagodzenie dyskomfortu odczuwanego w całej słuchowej płaszczyźnie czuciowej.

4. Ziewamy z nudów

Znudzona para
Najwyraźniejszym skojarzeniem z ziewaniem jest nuda i monotonia. Chociaż w niektórych przypadkach jest to prawdą, nie jest to jedyne wyjaśnienie.

Eksperci odkryli kilka zmian fizjologicznych przed w trakcie i po ziewaniu. Wiadomo, że zaraz po ziewaniu zwiększa się częstość akcji serca, napinają się mięśnie oczu i zwiększa się pojemność płuc. Suma tego wszystkiego wywołuje w ciele ogólne pobudzenie. Jaki jest powód tego pobudzenia i jaka jest jego funkcja?

Zobacz też: Zmęczenie nauką – jak pomóc swojemu dziecku?

Cóż, niektórzy badacze wysnuli teorię, zgodnie z powszechnym przekonaniem, że przyczyną może być nuda. Rzeczywiście, ziewamy w kontekstach, w których nasza uwaga lub interakcja jest minimalna (na przykład oglądanie telewizji), więc jego reakcja może nas zmotywować do pozostania w stanie czuwania lub zwiększenia naszej uwagi.

5. Ziewamy, aby promować interakcje społeczne

Powszechnie wiadomo, że ziewanie jest zaraźliwe. Doprowadziło to niektórych ekspertów do twierdzenia, że ziewanie ma empatyczny mechanizm, który ma prospołeczne konsekwencje. Poziomy empatii mogą być nawet wyższe niż te osiągane podczas interakcji śmiechu. Dlatego mechanizm ten mógł ewoluować jako narzędzie do promowania pracy zespołowej, odmienności, tworzenia więzi grupowych oraz jako metoda integracji społecznej.

Społeczny aspekt ziewania jest zdecydowanie najbardziej intrygującą możliwą teorią dla naukowców. Oczywiście istnieją dziesiątki innych teorii wyjaśniających, dlaczego ziewamy. Tych pięć jest najbardziej renomowanych – przynajmniej biorąc pod uwagę obecny krajobraz badawczy. Pamiętaj, że przyczyn może być wiele, więc nie ziewasz tylko z jednego konkretnego powodu.

To może Cię zainteresować ...
Przerwanie rutyny i ucieczka od codzienności – czemu warto?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Przerwanie rutyny i ucieczka od codzienności – czemu warto?

Czy odważysz się na przerwanie rutyny i w najbliższym czasie wyskoczysz gdzieś na kilka dni? Ten artykuł przekona Cię, jakie to ważne.



  • Corey TP, Shoup-Knox ML, Gordis EB, Gallup GG Jr. Changes in Physiology before, during, and after Yawning. Front Evol Neurosci. 2012 Jan 3;3:7.
  • Franzen, A., Mader, S., & Winter, F. Contagious yawning, empathy, and their relation to prosocial behavior. Journal of Experimental Psychology: General. 2018; 147(12): 1950.
  • Gallup, A. C. (2011). Why do we yawn? Primitive versus derived features. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. 2011; 35(3): 765-769.
  • Gallup, A. C., & Gallup Jr, G. G. Yawning as a brain cooling mechanism: nasal breathing and forehead cooling diminish the incidence of contagious yawning. Evolutionary Psychology. 2007; 5(1): 147470490700500109.
  • Guggisberg, A. G., Mathis, J., Schnider, A., & Hess, C. W. Why do we yawn?. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. 2010; 34(8): 1267-1276.
  • Provine, R. R., & Hamernik, H. B. Yawning: effects of stimulus interest. Bulletin of the Psychonomic Society. 1986; 24(6): 437-438.
  • Shoup-Knox ML, Gallup AC, Gallup GG, McNay EC. Yawning and stretching predict brain temperature changes in rats: support for the thermoregulatory hypothesis. Front Evol Neurosci. 2010 Sep 24;2:108.
  • Thompson, S. B. Born to yawn? Cortisol linked to yawning: a new hypothesis. Medical Hypotheses. 2011; 77(5): 861-862.
  • Winther B, Gwaltney JM Jr, Phillips CD, Hendley JO. Radiopaque contrast dye in nasopharynx reaches the middle ear during swallowing and/or yawning. Acta Otolaryngol. 2005 Jun;125(6):625-8.