Wzorce mentalne: czym są i jak możesz je poprawić?

Jeśli twoje wzorce mentalne są negatywne i dysfunkcjonalne, jesteś skazany na cierpienie. Możesz jednak zacząć je modyfikować już dziś. Oto jak to zrobić.
Wzorce mentalne: czym są i jak możesz je poprawić?
Elena Sanz

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Elena Sanz.

Ostatnia aktualizacja: 24 sierpnia, 2022

Spójrz przez chwilę na swoje obecne życie: podoba ci się to, co widzisz? Niezależnie od tego, czy twoja odpowiedź brzmi tak, czy nie, powinieneś wiedzieć, że twoja rzeczywistość w dużej mierze odzwierciedla twoje mentalne wzorce. Dlatego bardzo dobrym pomysłem jest ich poznanie, zidentyfikowanie i wprowadzenie niezbędnych zmian. W końcu to one kierują twoim kursem w życiu.

Mówi się, że mamy około 60 000 myśli dziennie. Nie wszystkie stanowią jednak nowe i różne idee, a raczej wyrażają ciągłe powtarzanie tych samych przekonań i interpretacji.

Niestety, ta mentalna treść jest w większości negatywna. Powtarzając się w kółko, wpływa na nas. Z tego powodu chcemy zaprosić Cię do zmiany swoich wzorców mentalnych, aby uzyskać lepsze doświadczenia i wyniki.

Czym są wzorce mentalne?

Wzorce mentalne to uporządkowane schematy myślowe, które powtarzają się w czasie. Można powiedzieć, że to sposób myślenia, który powstał w pewnym momencie i był wielokrotnie używany później. Odnoszą się do naszego wyjątkowego sposobu interpretacji wydarzeń, a także do emocji płynących z tej interpretacji.

Na przykład wiktymizację można uznać za wzorzec mentalny. W ten sposób osoba nauczyła się postrzegać siebie jako jednostkę dotkniętą niesprawiedliwością i niezdolną do działania. Następnie powiela ten sposób myślenia w wielu różnych sytuacjach.

Wzorce mentalne obracają się wokół trzech aspektów:

  1. Jak siebie postrzegamy.
  2. Jak widzimy innych.
  3. Sposób, w jaki postrzegamy otaczający nas świat.

Możemy mieć zakorzenione pozytywne schematy, takie jak to, że jesteśmy zdolni i wartościowi, że ludzie są dobrzy i godni zaufania, a świat jest bezpiecznym miejscem. Z drugiej strony możemy mieć schematy negatywne, takie jak to, że jesteśmy niezdarni i niegodni, że inni są samolubni i zdradliwi, a życie jest ciężkie i niesprawiedliwe.

Ważne jest, abyśmy świadomie zajęli się interpretowaniem i nadawaniem sensu temu, czego doświadczamy w oparciu o te wzorce. Dlatego, jak możesz sobie wyobrazić, różnica między posiadaniem jednego lub drugiego schematu jest ogromna.

Kobieta myśląca
Nasze wzorce myślowe stosujemy w wewnętrznym dialogu, który prowadzimy na co dzień.

Do czego służą wzorce mentalne?

Wzorce mentalne są przydatne, ponieważ bez nich nie moglibyśmy z łatwością radzić sobie z codziennym życiem. Ponieważ są to zautomatyzowane wzorce myślowe, pozwalają nam reagować i odpowiadać na okoliczności otoczenia bez konieczności przeprowadzania całego myślowego procesu.

Uciekamy się do tych informacji i tych „mentalnych kroków”, które już zinternalizowaliśmy, aby działać bardziej efektywnie. Jeśli nauczyliśmy się myśleć, czuć i działać w określony sposób, kiedy odnosimy sukcesy, naturalnie powtarzamy tę sekwencję we wszystkich podobnych sytuacjach.

Te struktury myślowe powstają już w dzieciństwie. Można powiedzieć, że przychodzimy na świat jako czysta kartka i, w zależności od interakcji z naszymi rodzicami i danymi referencyjnymi, instalujemy te programy interpretacyjne.

Jeśli w młodym wieku nauczymy się być odporni, pewni siebie i optymistyczni, będziemy nadal odporni, pewni siebie i optymistyczni przez kolejne lata. Jeśli jednak nauczyliśmy się narzekać, czuć się bezradną ofiarą lub reagować gniewem, będziemy nadal powtarzać te szkodliwe wzorce.

Myślimy, że spodoba Ci się: 4 klucze jak pokonać trudny moment w życiu

Jak poprawić swoje wzorce mentalne

Jak wspomnieliśmy, większość z nas ma dość negatywne i dysfunkcjonalne wzorce umysłowe. To prowadzi nas do interpretowania rzeczywistości w sposób, który sprawia nam cierpienie, powoduje dyskomfort lub nas ogranicza. Dobrą wiadomością jest to, że mamy możliwość oduczenia się i instalowania nowych schematów.

Można to osiągnąć dzięki neuroplastyczności naszego mózgu. Warto pamiętać, że każdy wzorzec mentalny ma korelację neuronalną. Dlatego istnieje ścieżka w mózgu, która została stworzona w odpowiedzi na ten sposób myślenia i przemierzamy ją za każdym razem, gdy ponownie do niej uciekamy. Im częściej używamy tego schematu mentalnego, tym bardziej wzmacnia się dana ścieżka neuronowa i tym bardziej prawdopodobne jest, że użyjemy jej ponownie.

Dlatego celem jest stworzenie nowych połączeń neuronowych, które pozwolą nam myśleć, czuć i działać w inny sposób. Dzięki powyższej zasadzie im więcej będziemy praktykować te nowe sposoby myślenia, tym bardziej zostaną wzmocnione na poziomie mózgu. Wtedy stworzymy nowe, bardziej użyteczne i bardziej pozytywne sieci połączeń.

Jak więc możemy zmienić nasze wzorce mentalne? Spójrzmy.

Najpierw zidentyfikuj swoje obecne mentalne wzorce

Ten pierwszy krok może być skomplikowany, ponieważ, jak wspomnieliśmy, są to nieświadome i automatyczne schematy. Dlatego możemy nawet nie zdawać sobie sprawy, że je mamy.

Zacznij więc od zidentyfikowania swoich mentalnych wzorców we wszystkich obszarach. Jednak zamiast myśleć o nich logicznie, skorzystaj z okazji, aby obserwować je w konkretnych codziennych sytuacjach.

Co myślisz, gdy ktoś odwoła wizytę lub spotkanie z Tobą, gdy popełnisz błąd lub gdy osiągniesz cel? Jak interpretujesz swoje rozstania, problemy w pracy lub konflikty z członkami rodziny? Obserwuj swoje myśli o sobie, innych i o świecie.

Określ alternatywy

Z pewnością znajdziesz sposoby myślenia, które ci się nie podobają i które ci nie pomagają.

Tak więc drugim krokiem jest określenie alternatywnej interpretacji, którą chcesz zainstalować w swoim mózgu. Na przykład możesz chcieć skończyć z perfekcjonizmem i zacząć współczująco podchodzić do swoich niepowodzeń. Albo możesz chcieć mieć bardziej tolerancyjną postawę w stosunku do innych, zamiast zawsze zakładać, że chcą cię skrzywdzić.

Spróbuj zapisać swoje początkowe myśli i alternatywę, którą chcesz je zastąpić. W ten sposób, dzięki graficznej reprezentacji, łatwiej będzie Ci doprecyzować swoje myśli  i rozpocząć wdrażanie zmiany.

Ćwicz i wzmacniaj nowe ścieżki neuronowe

Na koniec zacznij ćwiczyć swój nowy sposób myślenia. Przebiegnij tą nową stworzoną przez ciebie ścieżką tyle razy, ile to możliwe. Na przykład, jeśli zareagowałeś na krytykę, czując się wyjątkowo urażony i zaatakowany, zacznij reagować spokojnie i postrzegaj to jako okazję do poprawy.

Ta zmiana na początku nie będzie łatwa. Pamiętaj, że stary sposób ma ogromną siłę, a nowy jest wciąż słaby.

Dlatego będziesz musiał podjąć świadomy wysiłek, aby nie dać się ponieść automatyzmom z przeszłości. Jednakże, gdy będziesz regularnie ćwiczyć swoje nowe mentalne wzorce, zauważysz, jak się zaaklimatyzują, a korzystanie z nich stanie się łatwiejsze i bardziej naturalne.

Cambiar de pensamiento.
W rezultacie nie jest łatwo zmienić to, jak myślimy i co robimy. Jednak jest to możliwe.

Wzorce mentalne decydują o Twoim samopoczuciu

Kroki do zmian są proste. Wymagają jedynie determinacji i wytrwałości.

Jeśli zauważysz, że trudno jest zidentyfikować swoje automatyczne myśli lub że nie jesteś w stanie zastąpić ich nowymi, nie wahaj się poszukać pomocy specjalisty . Jednak w żadnym wypadku nie przegap okazji, aby dokonać tej zmiany.

Twoje wzorce mentalne kierują twoim życiem i determinują twoje samopoczucie i nastrój. Dlatego praca nad ich dostosowaniem jest jedną z najlepszych decyzji, jakie możesz podjąć.

To może Cię zainteresować ...
Umiejętności poznawcze – jak pomagają nam w codziennym życiu
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Umiejętności poznawcze – jak pomagają nam w codziennym życiu

Umiejętności poznawcze tradycyjnie kojarzono z możliwościami intelektualnymi. Dowiedz się, jak pomagają nam one w codziennym życiu!



  • Bados, A., & García, E. (2010). La técnica de la reestructuración cognitiva. Barcelona, España: Departamento de Personalidad, Evaluación y Tratamiento Psicológicos. Facultad de Psicología, Universidad de Barcelona
  • Eaves, G., & Rush, A. J. (1984). Cognitive patterns in symptomatic and remitted unipolar major depression. Journal of Abnormal Psychology, 93(1), 31–40. https://doi.org/10.1037/0021-843X.93.1.31
  • Garcés-Vieira, M. V., & Suárez-Escudero, J. C. (2014). Neuroplasticidad: aspectos bioquímicos y neurofisiológicos. Ces Medicina28(1), 119-132.