Dlaczego trudno nam utrzymać kontakt wzrokowy podczas rozmowy?

Trudności w utrzymywaniu kontaktu wzrokowego mogą zakłócać zdolność prowadzenia skutecznej rozmowy. Dlaczego? Poznaj odpowiedź tutaj!
Dlaczego trudno nam utrzymać kontakt wzrokowy podczas rozmowy?
Maria Fatima Seppi Vinuales

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Maria Fatima Seppi Vinuales.

Ostatnia aktualizacja: 23 listopada, 2022

Większość ludzi ma trudności, aby utrzymywać kontakt wzrokowy podczas rozmowy. Są jednak rzeczy, które w komunikacji liczą się bardziej niż słowa: gesty, chwile milczenia, postawa i oczywiście spojrzenie.

W rzeczywistości dotyczy to nie tylko relacji osobistych. Na poziomie zawodowym kontakt wzrokowy odgrywa ważną rolę dla każdego mówcy. Oto dlaczego nie powinieneś tego ignorować i powody, dla których może to być trudne.

Jakie znaczenie ma kontakt wzrokowy podczas rozmowy

Jak już powiedzieliśmy, kontakt wzrokowy to nie tylko prosty dodatek podczas rozmowy. Jest to kluczowy element komunikacji, ponieważ używamy naszych spojrzeń, aby nawiązać kontakt z drugą osobą.

W rzeczywistości nasze spojrzenie określa zainteresowanie, jakie druga osoba może wykazywać do tego, co mówimy lub jego brak. To sposób na zbliżenie się lub oddalenie w trakcie rozmowy. Gdy go brakuje, może to odzwierciedlać niepewność i utrudniać nawiązanie połączenia.

Kontakt wzrokowy podczas rozmowy
Spojrzenie to jeden z najważniejszych elementów mowy ciała. 

Możesz być zainteresowany przeczytaniem również tego materiału: Dlaczego niektórzy ludzie nie patrzą innym w oczy?

Powody, dla których trudno jest utrzymać kontakt wzrokowy podczas rozmowy

Trudności w utrzymywaniu kontaktu wzrokowego podczas rozmowy można wytłumaczyć kilkoma czynnikami. Chociaż nieśmiała osobowość jest jednym z najczęstszych powodów, w rzeczywistości są też inne przyczyny. Przyjrzyjmy się im.

Zastraszenie i zażenowanie

Na przykład możemy stanąć przed osobą dumną i niegrzeczną, której gesty są bardzo silne i wymowne. Czasami rodzi się wtedy poczucie, że rozmówca potrafi czytać w naszych myślach. Stąd trudność w nawiązaniu kontaktu wzrokowego.

Podobnie jest w przypadku, gdy dyskomfort ma swoje źródło w uczuciach do rozmówcy. Generuje to pewne zakłopotania lub nieśmiałość, które nie pozwalają nam utrzymać spojrzenia.

Temat rozmowy nie jest zbyt interesujący

Chodzi o to, że gdy rozmawiamy z drugą osobą, nasza uwaga słabnie. Trudno jest skoncentrować się na „tu i teraz” i rozpraszają nas różne bodźce, przez co tracimy kontakt wzrokowy.

W grę wchodzi poczucie własnej wartości

Niektórzy ludzie uważają, że są w sytuacji gorszej od rozmówcy, więc „unikają” jego spojrzenia.

Trudności spowodowane lękiem społecznym

Niektórzy doświadczają intensywnego odrzucenia i utrzymującego się dyskomfortu w interakcjach społecznych. W konsekwencji jedna z umiejętności, na które ma to wpływ, dotyczy utrzymywania kontaktu wzrokowego podczas rozmowy.

Chęć przekazania jednoznacznego odrzucenia

Niezależnie od tego, czy jesteśmy źli, czy też dlatego, że drażnimy drugą osobę, bardzo często jej wzrok jest odwrócony, aby pokazać niekomfortowość sytuacji. W tym przypadku widzimy, jak spojrzenie wykracza poza swój zwykły fizyczny charakter, aby osiągnąć głębszy cel.

Kontakt wzrokowy to złożony proces

Wreszcie, niektóre badania pokazują, że kontakt wzrokowy jest trudny do utrzymania, ponieważ ten naturalny proces ma pewien stopień złożoności. Prowadzenie rozmowy podczas patrzenia „zmusza” nas do odwrócenia wzroku na kilka sekund w celu zachowania naszych zasobów poznawczych.

W pewnym eksperymencie grupa ludzi znajdowała się przed ekranem, z którego patrzyła na nich twarz. Instrukcja była taka, że muszą utrzymywać kontakt wzrokowy podczas rozwiązywania testu ustnego. Początkowo twarz na ekranie patrzyła na uczestnika, ale czasami też odwracała wzrok.

W wynikach testu wydajność nie została naruszona. Jednak wtedy wyzwanie stało się bardziej złożone, z trudniejszym testem słownym. W tym przypadku wydajność uczestników spadła.

W ramach podsumowania eksperymentu zauważono, że ludzie potrzebują „odrobiny powietrza” dla swoich umysłów. Dlatego odwracają wzrok podczas rozmowy.

To tak, jakby te dwa działania – rozumowanie i patrzenie – były w konflikcie. W tym sensie moglibyśmy również powiedzieć, że osoby odwracają wzrok, aby pomyśleć o treści tego, co zostało powiedziane.

Odwracanie wzroku podczas mówienia może wykraczać poza bycie nieśmiałym. Czasami jest to sposób na wyrażenie złości wobec drugiej osoby. 

Podoba Ci się ten artykuł? Możesz również przeczytać: Walcz z infekcjami oczu jednym z tych 9 środków zaradczych

Czynniki kulturowe również wpływają na kontakt wzrokowy

Kontakt wzrokowy podczas rozmowy ma również związek z umiejętnościami społecznymi i komunikacyjnymi. W rzeczywistości jesteśmy w stanie godzinami ćwiczyć przemówienie, ale często zapominamy, jak radzić sobie z mową ciała i kontaktem wzrokowym.

Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że kontakt wzrokowy jest czynnikiem decydującym o sprzężeniu zwrotnym w stosunku do tego, czego słuchamy. Na przykład, możemy wczuć się w drugą osobę, zdać sobie sprawę, czy czuje się niekomfortowo, czy nas rozumie i czy mówimy za głośno, między innymi.

Włączenie kontaktu wzrokowego jako źródła informacji pozwala nam prowadzić bardziej efektywne i bliższe rozmowy

Jednak bardzo ważne jest, aby wziąć pod uwagę kulturę i społeczeństwo, w którym się obracamy. Wciąż są miejsca, w których patrzenie komuś prosto w oczy – na przykład przedstawicielowi władzy – jest oznaką złych manier.

Jednocześnie zdarzają się przypadki, w których ogół społeczeństwa wykazuje dużą uległość. W takich układach ten, kto znajduje się na gorszej pozycji, musi trzymać się z daleka od swojego przełożonego, a jednym ze sposobów na to jest unikanie spojrzenia.

Niezależnie od osobistej opinii, którą możemy mieć na ten temat, są to sytuacje, które istnieją i w których obecność lub brak kontaktu wzrokowego ma ogromną wagę symboliczną.

Krótko mówiąc, kontakt wzrokowy podczas rozmowy obejmuje znacznie więcej niż użycie zestawu nerwów wzrokowych. Ludzie potrafią na różne sposoby wykorzystywać spojrzenie. Innymi słowy, zawsze nim coś komunikujemy.

To może Cię zainteresować ...
Komunikowanie emocji: jak skuteczniej wyrażać swoje uczucia?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Komunikowanie emocji: jak skuteczniej wyrażać swoje uczucia?

Komunikowanie emocji sprawia, że inni otwierają się na nas. Rozumienie emocji przekłada się na rozumienie mechanizmów stojących za człowieczeństwem...



  • Akechi H, Senju A, Uibo H, Kikuchi Y, Hasegawa T, Hietanen JK. Attention to eye contact in the West and East: autonomic responses and evaluative ratings. PLoS One. 2013;8(3):e59312. doi: 10.1371/journal.pone.0059312. Epub 2013 Mar 13. PMID: 23516627; PMCID: PMC3596353.
  • Schneier, Franklin & Rodebaugh, Thomas & Blanco, Carlos & Lewin, Hillary & Liebowitz, Michael. (2011). Fear and avoidance of eye contact in social anxiety disorder. Comprehensive psychiatry. 52. 81-7. 10.1016/j.comppsych.2010.04.006.