Co to jest pilokarpina oftalmiczna i kiedy jest zalecana?

Pilokarpina oftalmiczna jest lekiem stosowanym w leczeniu jaskry ze względu na jej skuteczność w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Dowiedz się wszystkiego o tym leku w tym artykule.
Co to jest pilokarpina oftalmiczna i kiedy jest zalecana?

Ostatnia aktualizacja: 18 lutego, 2022

Na gałkę oczną może wpływać wiele różnych chorób. Na szczęście istnieją leki, takie jak oftalmiczna pilokarpina, które działają miejscowo, pomagając poprawić skutki chorób oczu.

Pilokarpina oftalmiczna jest lekiem należącym do grupy bezpośrednich agonistów cholinergicznych. Związek jest bardzo przydatny w przypadku jaskry i nadciśnienia ocznego. W rzeczywistości badania pokazują, że kilka kropli leku może obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe nawet o jeden milimetr słupa rtęci (mm Hg).

Substancja, o której mowa, może być dobrze wchłaniana i rozprowadzana w organizmie, dzięki czemu wywołuje niewielkie skutki uboczne, zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe.

Chcesz wiedzieć więcej o tym leku? Jeśli tak, czytaj dalej!

Jak działa pilokarpina oftalmiczna?

Pilokarpina oftalmiczna wiąże się z grupą receptorów autonomicznego układu nerwowego zwanych receptorami muskarynowymi. W ten sposób jest w stanie naśladować funkcje neuroprzekaźnika zwanego acetylocholiną i generować efekty przywspółczulne.

Lek wiąże się z receptorami muskarynowymi M3 na gałce ocznej. Receptory znajdują się w mięśniu rzęskowym oraz w mięśniu zwierającym źrenicy. Wiązanie leku z receptorami zwiększy stężenie jonów wapnia w komórkach, co spowoduje skurcz mięśni.

Skurcz mięśnia rzęskowego prowadzi następnie do akomodacji soczewki, co ułatwia przepływ płynu zawartego w oku, zwanego cieczą wodnistą. Zwiększony przepływ i reabsorpcja cieczy wodnistej powodują obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Tymczasem receptory M3 znajdują się również w gruczołach ślinowych, więc pilokarpina może również zwiększać produkcję śliny.

Kiedy zaleca się jej stosowanie?

Stosowanie pilokarpiny do oczu jest zalecane we wszystkich schorzeniach oczu, które wiążą się ze wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jednym z głównych wskazań jest jednak jaskra, niezależnie od tego, czy jest to odmiana otwartego, czy zamkniętego kąta. W takich przypadkach zmniejszenie ciśnienia śródgałkowego może pomóc w zapobieganiu uszkodzeniom siatkówki i utracie wzroku.

Innym schorzeniem, które można leczyć za pomocą pilokarpiny oftalmicznej, jest nadciśnienie oczne. Jest to choroba charakteryzująca się wzrostem ciśnienia w oku niewiadomego pochodzenia. Wysokie ciśnienie w oku może być spowodowane różnymi czynnikami, od długotrwałego stosowania sterydów po operację.

Pilokarpina oftalmiczna może być również stosowana w niektórych przypadkach, w których konieczne jest skurczenie źrenicy. Ponadto może być przydatna w leczeniu niektórych stanów, które wpływają na wzrok osoby.

Pilokarpina na jaskrę
Pilokarpina może obniżać ciśnienie w oku, dzięki czemu jest przydatna w leczeniu jaskry.

Jak stosuje się pilokarpinę do oczu?

Przed rozpoczęciem leczenia pilokarpiną oftalmiczną należy omówić z lekarzem wszelkie schorzenia, jakie może mieć pacjent. Ważne jest również, aby zgłaszać wszelkie alergie na leki lub pokarmy, aby zapobiec wszelkim reakcjom krzyżowym.

Substancja jest zwykle sprzedawana w postaci płynnej lub żelu do nakładania bezpośrednio na gałkę oczną. Wiele badań sugeruje, że zalecana dzienna dawka to 30 miligramów, podzielona na trzy do czterech aplikacji. Jednak zawsze przestrzegaj dawki zalecanej przez specjalistę.

Aplikacja leku jest dość prosta i każdy może to zrobić w zaciszu swojego domu. Osoby przyjmujące ten lek muszą tylko pamiętać o przestrzeganiu następujących zaleceń:

  • Najpierw dokładnie umyj ręce mydłem i wodą.
  • Następnie połóż się lub wyciągnij głowę do tyłu.
  • Palcem wskazującym pociągnij dolną powiekę w dół, tworząc rodzaj woreczka między powieką a okiem.
  • W przypadku kropli zbliż zakraplacz do oka i wstrzyknij tyle kropli, ile potrzeba. Pacjenci powinni starać się, aby zakraplacz nie dotykał powierzchni oka.
  • W przypadku żelu trzymaj końcówkę żelu blisko oka i umieść pasek na wewnętrznej stronie dolnej powieki. Po zakończeniu wytrzyj końcówkę tubki czystą chusteczką.

Ważne jest, aby delikatnie zamknąć oko przez kilka minut po zastosowaniu pilokarpiny oftalmicznej. Następnie należy usunąć nadmiar płynu z twarzy i kontynuować codzienne czynności. Żel należy nakładać przed pójściem spać, tak aby wszelkie pozostałości leku można było wypłukać następnego dnia.

Zagrożenia i ważne informacje

Krople do oczu lub żel Pilokarpina oftalmiczna są bezpiecznymi lekami, które mają niewiele skutków ubocznych. Działania niepożądane są zwykle łagodne i ustępują samoistnie w ciągu kilku minut.

Główne skutki uboczne tego środka to:

  • Swędzenie, pieczenie lub podrażnienie oczu
  • Nadmierne łzawienie
  • Zaczerwienienie oczu i powiek
  • Rozmazany obraz
  • Ból głowy lub zawroty głowy

Istnieją pewne warunki, w których stosowanie pilokarpiny do oczu nie jest zalecane, ponieważ może to pogorszyć sytuację. Głównym przeciwwskazaniem jest uczulenie na substancję czynną.

Inne stany, w których należy zachować ostrożność podczas podawania leku, są następujące:

  • Zapalenie tęczówki
  • Zapalenie błony naczyniowej oka
  • Niektóre przypadki jaskry wrodzonej
  • Astma lub problemy z oddychaniem
  • Choroba sercowo-naczyniowa
Swędzące oczy
Osoby z zapaleniem tęczówki nie mogą używać tych kropli ani żelu. Dlatego powinny szukać alternatyw u swojego lekarza.

Kiedy iść do lekarza

Pacjenci powinni natychmiast zwrócić się o pomoc lekarską, jeśli wystąpią jakiekolwiek poważne objawy po podaniu kropli do oczu z pilokarpiną. Mogą wystąpić następujące znaki ostrzegawcze:

  • Duszność lub niewydolność oddechowa
  • Wysypka na skórze
  • Obrzęk języka, warg lub gardła
  • Poważne zawroty głowy

Rozwój objawów ogólnoustrojowych po przedawkowaniu pilokarpiny oftalmicznej występuje bardzo rzadko. Jednak pacjenci powinni również zwrócić się o pomoc medyczną w przypadku następujących objawów:

  • Obfite pocenie się
  • Wymioty i biegunka
  • Rozstrój żołądka
  • Drżenie mięśni
  • Zwiększone wydzielanie śliny
  • Słabe mięśnie

Pilokarpina oftalmiczna: skuteczne i bezpieczne leczenie jaskry

Pilokarpina do oka jest jednym z leków pierwszego rzutu w leczeniu jaskry. Związek jest wysoce skuteczny w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez wiązanie się z receptorami muskarynowymi.

Na szczęście skutki uboczne są rzadkie i zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku minut. Nie należy jednak stosować leku bez recepty, gdyż nadmierna dawka może wywołać poważne skutki ogólnoustrojowe.

To może Cię zainteresować ...
Brimonidyna: czy niewinne krople do oczu mogą Ci zaszkodzić?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Brimonidyna: czy niewinne krople do oczu mogą Ci zaszkodzić?

Brimonidyna jest wskazana u pacjentów z dużym obciążeniem oczu oraz w leczeniu jaskry. Czy może jednak powodować skutki uboczne?



  • Skaat A, Rosman MS, Chien JL, Mogil RS et al. Effect of Pilocarpine Hydrochloride on the Schlemm Canal in Healthy Eyes and Eyes With Open-Angle Glaucoma. JAMA Ophthalmol. 2016 Sep 1;134(9):976-81.
  • Panarese V, Moshirfar M. Pilocarpine. [Updated 2021 Jul 25]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2021 Jan-.
  • Jain N, Verma A, Jain N. Formulation and investigation of pilocarpine hydrochloride niosomal gels for the treatment of glaucoma: intraocular pressure measurement in white albino rabbits. Drug Deliv. 2020 Dec;27(1):888-899.
  • Chen HY, Lin CL, Kao CH. Changes in glaucoma medication numbers after cataract and glaucoma surgery: A nationwide population-based study. Medicine (Baltimore). 2019 Jan;98(4):e14128.
  • Ustaoglu M, Masoumpour M, Sanvicente C, Gulati V et al. Comparing the trabecular outflow by the response to topical pilocarpine in patients with and without glaucoma filtering surgery. Jpn J Ophthalmol. 2020 Nov;64(6):591-596.
  • Gupta SK, Agarwal R, Galpalli ND, Srivastava S et al. Comparative efficacy of pilocarpine, timolol and latanoprost in experimental models of glaucoma. Methods Find Exp Clin Pharmacol. 2007 Dec;29(10):665-71.