Zdolność motoryczna dzieci – systematyczna ocena

Wrzesień 12, 2019
Umiejętności motoryczne dzieci zmieniają się z miesiąca na miesiąc. Zauważysz to w pierwszym roku życia dziecka. Stopniowo zaskakiwać będzie nowymi umiejętnościami ruchowymi. Staną się coraz bardziej złożone i dojrzałe każdego nowego dnia. 

W pierwszym roku życia dziecka dochodzi do wielu, rewolucyjnych wręcz zmian. Z miesiąca na miesiąc zauważysz jak zdolność motoryczna dzieci zmienia się znacząco. Od bardzo szczątkowej jej formy przejdzie ono do bardziej dostojnego i dojrzałego etapu.

Tak, to prawda, że zdolność motoryczna dzieci zmienia się błyskawicznie. Zauważysz to już w pierwszym roku życia malucha. Stopniowo zaskakiwać będzie Cię on nowymi umiejętnościami ruchowymi. Staną się one coraz bardziej złożone i dojrzałe każdego nowego dnia.

Naturalnie każde dziecko ma swój osobisty rytm postępowy. Potwierdzaliśmy to wielokrotnie w innych artykułach. Kamienie milowe rozwoju, które przedstawiamy w dalszej części, mogą jednak przydać się w ocenie motorycznej dziecka.

 

W miarę jego rozwoju i nabierania charakterystycznych dla siebie cech, będziemy mogli ocenić czy pojawiają się niepokojące sygnały i należy przeprowadzić szereg kontroli u pediatry. Obserwowanie dziecka na tym etapie życia to jedna z kluczowych roli rodzica. Jak wiemy, trwa przez całe życie naszych pociech.

uśmiechnięte niemowle a zdolność motoryczna

Zdolność motoryczna dziecka jest bardzo ważnym wskaźnikiem, niezbędnym do określania problemów w rozwoju lub informowania o urazach mózgu. Umiejętność ta dzieli się na motorykę dużą i małą.

  • W przypadku tej pierwszej mamy do czynienia z ruchem ramion, nóg, chodzeniem, bieganiem, odpowiednią postawą.
  • Motoryka mała skupia się na mniejszych jednostkach: np. ruchach palców, dłoni, oka itp. W tym przypadku można odnieść się do zdolności manualnych.

Oczywiście, rodzice spędzający z dzieckiem większość swojego czasu mają nieocenione możliwości obserwacji niedoskonałości w motoryce dziecka. Jako jedyni możemy systematycznie obserwować rozwój umiejętności motorycznych naszych potomków. Poznaj kilka istotnych wyróżników, świadczących o kondycji motoryki, na poszczególnych etapach rozwoju dziecka.

Zdolność motoryczna dziecka – miesiąc po miesiącu

W pierwszym miesiącu

  • Leżąc na plecach dziecko ma ramiona i nogi zgięte.
  • Leżąc na brzuchu może wykonywać pewne cząstkowe ruchy – np. „czołganie się” i podnoszenie głowy na kilka sekund.
  • Głowa dziecka opada do tyłu kiedy pociągasz dziecko za ramiona, aby posadzić je w odpowiedniej pozycji.
  • Dłonie przez większość czasu pozostają zamknięte. Kciuk jest przytrzymywany w wewnątrz innych palców.
  • Kiedy podajemy dziecku palec, bądź dotykamy jego dłoni – pojawia się odruch zaciskania. 

2. miesiąc

  • Dziecko powinno podnosić głowę i spróbować podnieść całe ciało, kiedy zwrócone jest w dół.
  • Delikatnie porusza nogami i ramionami, kiedy jest na plecach.
  • Dłonie stopniowo otwierają się coraz częściej.

3. miesiąc

  • Leżąc na brzuchu, dziecko opiera się na przedramionach i lekko podnosi głowę (45 bądź 90 stopni).
  • Leżąc na plecach, patrzy w Twoją stronę i wyciąga ręce. Piętą zapiera się na łóżku.
  • Kiedy trzymamy dziecko w pozycji siedzącej, zauważamy prostsze niż wcześniej ułożenie pleców.
  • Wkładając coś do dłoni, zaciska ale może już potrząsać ręką.
  • Dłonie zazwyczaj pozostają otwarte.

4. miesiąc

  • Dziecko samodzielnie już utrzymuje głowę, w stałej pozycji i bez potrzeby wsparcia.
  • Przede wszystkim mocno naciska nogami, współpracując z grawitacją kiedy jego stopy znajdują się na twardej powierzchni.
  • Najprawdopodobniej uderza już w wiszące zabawki.
  • Wkłada ręce do ust.
  • Nawet zwrócone twarzą w dół może odwrócić się i rozejrzeć.
  • Podnosi ciało. Leżąc na brzuchu podnosi się do łokci. 

Przeczytaj też: Masaże dla dzieci – jakie są najlepsze?

5. miesiąc i zdolność motoryczna

  • Mocno wspiera się na rękach i prawie całkowicie unosi swoje ciało.
  • Leżąc na plecach jest w stanie poruszać nogami (tzw. „pedałowanie”).
  • Próbując zabrać dziecko do pozycji siedzącej, zauważymy aktywny udział w procesie ruchowym. 
  • Dziecko swobodnie chwyta już przedmioty.
  • Jest w stanie przełożyć obiekty z jednej ręki do drugiej. 

6. miesiąc dziecka

  • Leżąc, nasze dziecko obraca się już w obie strony. Jest w stanie samodzielnie przełożyć się na brzuch, bądź na plecy.
  • Zaczyna siadać bez wsparcia, na początku trwa to kilka sekund. 
  • Przy wstawaniu, opiera się na nogach, może lekko podskakiwać.
  • Dziecko rozpoczyna chęć czołgania się i raczkowania.
  • Może utrzymać przedmiot w obu rękach. Przenosi samodzielnie obiekty do ust.

Raczkowanie u dzieci rozpoczyna się między szóstym a dwunastym miesiącem życia. Najczęściej jednak ma to miejsce około ósmego – dwunastego miesiąca życia. 

Początkowo bobas potrafi kręcić się wokół własnej osi. Kolejnym krokiem jest pełzanie do tyłu, a dopiero potem maluch zaczyna „czołgać się” do przodu.

7. miesiąc

  • Leżąc na plecach, dziecko łapie się za nogi, a co więcej próbuje ssać kciuk.
  • Siedzi już bez naszego wsparcia. Jest w stanie wyciągnąć ręce do przodu, utrzymać się i podnieść jakiś przedmiot.
  • Co ważne, dziecko aktywnie podskakuje, jeśli podtrzymamy je przez pachy.
  • Zmienia swobodnie miejsce przedmiotów, przekładając je z jednej do drugiej ręki. 
  • Jest w stanie utrzymać przedmiot w pozycji tzw. dolnego zacisku, tj. między kciukiem a innym palcem.
  • Przede wszystkim dziecko odkrywa też nową rozrywkę, jaką jest upuszczanie przedmiotów. 

Zobacz też: Nauka siadania – doświadczenie dzieci i rodziców

Zdolność motoryczna w 8. miesiącu

  • Kolejnym krokiem do samodzielności jest pewne siedzenie bez wsparcia osób trzecich.
  • Oznacza to też, że jest już zdolne do samodzielnego pełzania, czy też raczkowania.Zdolność motoryczna dziecka - przed lustrem
  • Najprawdopodobniej odkrywa zabawę, jaka towarzyszy wyrzucaniu przedmiotów. 
  • Mając przedmiot w ręce, dziecko już wie, że musi pozostawić go, aby zrobić miejsce dla innego obiektu.
  • Co więcej, Twój potomek może samodzielnie spożywać biszkopciki, trzymając je rękoma. 

9. miesiąc

  • Dziecko wstaje, podtrzymując się czegoś. Zazwyczaj wstaje i po chwili upada.
  • W pozycji pełzającej, skutecznie zaczyna czołganie i przemieszczanie się. W zależności od predyspozycji, pełza na pośladkach i udach, bądź utrzymuje nogi prosto.
  • Jest w stanie wyciągnąć rękę i przekazać innym dany przedmiot. 
  • Lubi eksperymentować z głośnymi i wyrazistymi przedmiotami, rzucając je czy uderzając nimi w inne obiekty.

Zobacz również: Dziecko płacze cały czas? Sposoby na jego uspokojenie

10. miesiąc życia

  • Raczkowanie odbywa się przy wsparciu rąk i kolan.
  • Dziecko staje już bardziej stabilnie, a co najważniejsze utrzymuje równowagę. 
  • Potrafi utrzymać butelkę z piciem i samodzielnie napić się, bez niczyjej pomocy.
  • Co więcej, wykształca się zacisk wykorzystujący kciuk i palec wskazujący.
  • Dziecko wkłada i wyjmuje przedmioty z pudełek.

Zdolność motoryczna w 11 miesiącu życia

Przede wszystkim, jeśli dotychczas dziecko rozwinęło już częściowo raczkowanie – na tym etapie przenosi się z kolan na ręce i stopy.

  • Pierwsze kroki, przy wsparciu bliskich obiektów.
  • Dziecko chodzi już, choć przy pomocy innych.
  • Potrafi pokazywać obiekty już palcem wskazującym.
  • Niestety rozpoczyna wkładanie palców we wszelkie szczeliny i miejsca trudno dostępne.
  • Potraci rzucić nam przedmiot, chociażby piłkę w trakcie zabawy.
  • Chwyci i przeniesie już łyżeczkę do ust. Nawet jeśli ruch nie jest zbyt precyzyjny.
  • Dziecko może złożyć nam pierwsze oklaski. 

12 miesiąc życia – roczek

  • Dziecko postawi już pierwsze kroki, bez pochylania się.
  • Może chodzić przy wsparciu jednej ręki dorosłego.
  • Pochyli się, aby podnieść obiekt.
  • Wyjmuje i wykłada przedmioty z pudeł, skrzyni etc.Zakładanie skarpetek przez dziecko
  • Wykształciło już zdolność zacisku palców wskazujących i kciuka, co pozwala na pojedyncze układanie przedmiotów.
  • Będzie bawić się kawałkami, pasującymi do siebie. Najpierw jednak musimy wskazać mu pewne podobieństwa.
  • Twoja pociecha jest w stanie zdjąć skarpetki. 

Zdolność motoryczna dzieci – ostatnie wskazówki

Nie popadaj w panikę i unikaj zdenerwowania, jeśli Twoje dziecko nie wykazuje niektórych z tych oznak i zachowań.

Przede wszystkim każde dziecko ma swój indywidualny tryb postępu, w określonym czasie. Zdolność motoryczna będzie zmieniać się bardzo szybko, co szczególnie zauważalne jest w pierwszym roku dziecka.

Na swój sposób znajdzie odpowiednią ścieżkę rozwoju. Ważne jest jednak, aby skonsultować niepokojące sygnały ze specjalistą.

  • Magallón S, Narbona J, Crespo-Eguílaz N. Acquisition of Motor and Cognitive Skills through Repetition in Typically Developing Children. PLoS One. 2016;11(7):e0158684. Published 2016 Jul 6. doi:10.1371/journal.pone.0158684
  • Borba, L. S. de, Pereira, K. R. G., & Valentini, N. C. (2017). MOTOR AND COGNITIVE DEVELOPMENT PREDICTORS OF INFANTS OF ADOLESCENTS AND ADULTS MOTHERS. Journal of Physical Education. https://doi.org/10.4025/jphyseduc.v28i1.2811
  • Sampallo Pedroza, R. M., Cardona Lopez, L. F., & Ramirez Gomez, K. E. (2015). Description of oral-motor development from birth to six years of age. Revista de La Facultad de Medicina. https://doi.org/10.15446/revfacmed.v62n4.45211