Co to jest afakia i w jaki sposób jest leczona?

Afakia to termin używany, gdy w oku nie ma soczewki krystalicznej. Jeśli tak się stanie, należy ją zastąpić sztuczną soczewką. Dowiedz się o możliwościach leczenia tego schorzenia tutaj.
Co to jest afakia i w jaki sposób jest leczona?

Ostatnia aktualizacja: 22 września, 2022

Soczewka krystaliczna jest przezroczystą strukturą w oku, która służy jako soczewka, umożliwiając wnikanie promieni świetlnych i uderzanie w siatkówkę w celu ogniskowania obrazów. Afakia to termin medyczny oznaczający brak wspomnianej soczewki krystalicznej. Istnieje kilka przyczyn braku tej struktury w oku. Najczęstsza jest wtórna do usunięcia z powodu obecności zaćmy.

Wrodzona bezsoczewka jest bardzo rzadką chorobą, która często wiąże się z innymi zmianami strukturalnymi w oku noworodka. Dlatego konieczne jest ogólne badanie oczu po urodzeniu, aby wykryć każdy problem. Afakia może oznaczać ograniczenie widzenia lub nawet ślepotę na resztę życia.

Afakia a funkcje soczewki oka

Przezroczystość soczewki jest niezbędna, aby światło mogło dostać się do oka. Tak więc jego główną funkcją jest zakwaterowanie. Ten ostatni termin odnosi się do zdolności soczewki do zmiany kształtu w zależności od potrzeb wzrokowych. W ten sposób możliwe jest skupienie wiązek światła na siatkówce. Soczewka przyjmuje niemal kulisty kształt do bliży i półpłaski do obserwacji obiektów w oddali.

Gdy występuje afakia, z powodu braku soczewki, akomodacja nie jest możliwa, a promienie świetlne wchodzą bez ogniska. Powoduje to zmienione i niewyraźne widzenie, które w zależności od tego, czy stan dotyczy jednego czy obu oczu, może być również związane z innymi problemami optycznymi.

Jakie są przyczyny afakii?

Zmiany w indukcji struktur prekursorowych soczewki podczas rozwoju dziecka w macicy są rzadkimi przyczynami afakii. Te dzieci zwykle mają inne wady wzroku, takie jak aniridia lub brak tęczówki. Natomiast najczęstszą przyczyną afakii u dorosłych jest operacja zaćmy. Nieprzezroczystą soczewkę krystaliczną usuwa się, aby uniknąć ograniczeń wizualnych.

Korekcja zaćmy: główna przyczyna afakii

Zaćma to zmętnienia, które pojawiają się w soczewce krystalicznej, ograniczając wnikanie światła do siatkówki. Te nieprzezroczyste plamki mogą dotyczyć jednego lub obu oczu, a ich lokalizacja w soczewce jest różna.

Chociaż istnieje wiele przyczyn, u noworodków są one zwykle efektem ubocznym infekcji u matki w czasie ciąży. Podobnie możliwe przyczyny to zmiany genetyczne i nieprawidłowości chromosomalne.

Natomiast u osób starszych zmętnienia soczewki pojawiają się w wyniku procesu starzenia. Inne przyczyny zaćmy, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, mogą być pochodzenia traumatycznego (uraz), metabolicznego lub związanego z lekami (kortykosteroidami). Również widzenie bezsoczewkowe może być wynikiem przemieszczenia lub przemieszczenia soczewki.

Przeczytaj również: Rozwój wzroku dziecka: jak przebiega?

Zaćma
Zaćma może być duża i znacznie pogarszać wizję danej osoby lub być mniejsza i ewoluować stopniowo.

Afakia – opcje leczenia

Celem korekcji afakii jest zastąpienie brakującej naturalnej soczewki sztuczną. Chociaż soczewki wewnątrzgałkowe (IOL) są zwykle najbardziej logicznym wyborem, ich użyteczność zależy od wieku pacjenta. U dorosłych w większości przypadków jest to idealne leczenie. Jednak u dzieci należy wziąć pod uwagę inne względy.

Okulary

Soczewki dwuogniskowe nadal są przydatne w korekcji afakii, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych z zajęciem obustronnym. U dzieci poniżej drugiego roku życia wybór to zazwyczaj okulary jednoogniskowe. Po tym wieku dodawane są segmenty dwuogniskowe, aby poprawić widzenie na odległość.

Soczewki powietrzne są atrakcyjną opcją dla rodziców, którzy nie czują się komfortowo podczas noszenia soczewek kontaktowych u swoich dzieci.

Prawdziwą zaletą okularów jest to, że są tańsze niż soczewki kontaktowe i zapewniają ochronę przed promieniami ultrafioletowymi (UV). W rzeczywistości istnieją materiały, które ciemnieją w obecności światła, co ma tę dodatkową zaletę, że minimalizuje wrażliwość na światło.

Są jednak grube i ciężkie, więc często są uważane za niezbyt atrakcyjną opcję. Podobnie, ponieważ mają tendencję do powiększania obrazów, mogą mieć psychologiczny i społeczny wpływ na pacjenta.

W przypadku tego typu okularów pole widzenia jest zmniejszone, a przedmioty mogą pojawiać się i znikać przed oczami osoby. Ponadto nie są one przydatne w przypadku jednostronnej bezsoczewki lub gdy różnice w powiększeniu między dwojgiem oczu są duże. Dzieje się tak, ponieważ nie pozwalają na rozwój widzenia obuocznego, generując niedowidzenie i zez.

Bezsoczewkowe soczewki kontaktowe

Soczewki kontaktowe są bardzo przydatnym narzędziem w rehabilitacji wzrokowej pacjentów w każdym wieku. Można je również stosować w przypadku choroby jednego oka lub u osób z obustronną bezsoczewką.

Głównymi wadami są ich wysoki koszt i ciągła potrzeba wymiany ze względu na wzrost oka w pierwszych latach życia. Umieszczenie ich może być również trudne dla niektórych rodziców. Podobnie, okazjonalna utrata soczewki jest dodatkowym problemem do rozważenia. Ogólnie rzecz biorąc, u dzieci z afakią jednooczną zaleca się zamknięcie przeciwstronnego oka, aby uniknąć rozwoju zaburzeń widzenia.

Na rynku dostępne są soczewki sztywne lub elastyczne, które wykazują dobrą tolerancję u większości osób. Podobnie jak w przypadku okularów w oprawkach, u małych dzieci często dodaje się kilka dioptrii, aby zwiększyć ostrość widzenia w bliży. Następnie, w zależności od obserwacji pacjenta, lekarz może zdecydować o przejściu na soczewki dwuogniskowe. Zwykle dzieje się to między 2 a 3 rokiem życia.

Niektórzy rodzice wolą odwiedzać co miesiąc w celu wymiany soczewek u specjalisty. To kolejna możliwość.

Soczewki wewnątrzgałkowe (IOL)

Implanty soczewek wewnątrzgałkowych są atrakcyjną opcją rehabilitacji wzroku u starszych dzieci i dorosłych. Natomiast problemy techniczne, z jakimi boryka się chirurg – zarówno w doborze odpowiedniej soczewki wewnątrzgałkowej u małych dzieci, jak i wysokie ryzyko późniejszych powikłań – często sprawiają, że jest to najmniej opłacalna opcja dla tych pacjentów.

Zalecany wiek dla soczewek wewnątrzgałkowych zmniejszył się wraz z postępem technologicznym. Główne badanie, w którym śledzono leczenie afakii w dzieciństwie, The Infant Aphakia Treatment Study (IATS), przeprowadzono z udziałem pacjentów, którzy nie mieli innych nieprawidłowości strukturalnych w oku. Dlatego rozważania u dzieci z dodatkowymi schorzeniami powinny być oceniane przez doświadczony zespół.

Wszczepienie soczewki wewnątrzgałkowej nie eliminuje konieczności stosowania oprawek okularowych. Występują zmiany refrakcyjne, które należy skorygować po operacji, a do tego często używa się okularów.

Ponadto głównymi powikłaniami, które należy wziąć pod uwagę w przypadku soczewek wewnątrzgałkowych, są rozwój jaskry i zmętnienie osi wzroku, nie wspominając o trudnościach chirurgicznych w zależności od stanu każdego oka.

Soczewki wewnątrzgałkowe. Afakia
Umieszczanie soczewek wewnątrzgałkowych jest coraz powszechniejszą praktyką. Jednak nadal jest to operacja obarczona ryzykiem.

Kontynuacja: klucz do sukcesu, jeśli chodzi o afakię

Niezwykle ważne jest, aby rodzice zrozumieli, że operacja zaćmy to tylko pierwszy krok w rehabilitacji wzrokowej dziecka. Współpraca dorosłych jest niezbędna do skutecznego leczenia afakii.

W pierwszych latach badania kontrolne powinny być regularne i częste, ale kontrole tych pacjentów powinny być prowadzone przez całe życie. Niektóre konsultacje powinny być prowadzone pod sedacją, aby umożliwić dokładne badanie w przypadku małych dzieci.

To może Cię zainteresować ...
Stymulacja wzroku dziecka — dlaczego jest tak ważna?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Stymulacja wzroku dziecka — dlaczego jest tak ważna?

Stymulacja wzroku dziecka oznacza zintegrowanie go ze światem i wzmocnienie więzi rodzicielskiej. Dowiedz się więcej na ten temat!



  • Riordan, P.; Cunningham, E.; Vaughan y Asbury Oftalmología General; Capítulo 8; Decimoctava Edición; Mc Graw Hill; 2011.
  • Sadler, T.; Langman Embriología Médica; Capítulo 20; Decimocuarta Edición; Wolters Kluwer; 2019.
  • Sgroi, M.; Fandiño, A.; Corrección de la Afaquia en Pediatría; Medicina Infantil; 22 (2): 149 – 151; 2015.
  • Baradaran, A.; Shirzadeh, E.; Eslani, M.; Akbari, M.; Optical Correction of Aphakia in Children; Journal of Opthalmic and Vision Research; 9 (1); 2014.
  • The Infant Aphakia Treatment Study Group; The Infant Aphakia Treatment Study Design and Clinical Measures at Enrollment; Archives of Ophthalmology; American Medical Association; 128 (1); 2010.
  • Repka, M.; Visual Rehabilitation in Pediatric Aphakia; Developments in Ophthalmology; 57: 49 – 68; 2016.