Stan zapalenia odbytnicy: co go powoduje i jak się go leczy?

Zapalenie odbytnicy to stan, który należy zawsze leczyć. W przeciwnym razie może prowadzić do poważnych komplikacji. Dieta i styl życia mają decydujący wpływ na przebieg tej choroby.
Stan zapalenia odbytnicy: co go powoduje i jak się go leczy?

Ostatnia aktualizacja: 30 stycznia, 2022

Zapalenie odbytnicy to zapalenie wyściółki odbytnicy, przypominającej mięśnie w kształcie rurki na końcu okrężnicy, która łączy jelito grube z odbytem. Innymi słowy, stolec przechodzi przez tę rurkę, gdy opuszcza ciało.

Stan zapalenia odbytnicy powoduje kilka nieprzyjemnych objawów, które czasami są przemijające, a czasami stają się przewlekłe. Zapalenie odbytnicy jest powszechne u osób z nieswoistym zapaleniem jelit, niezależnie od tego, czy jest to choroba Leśniowskiego-Crohna, czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Najczęściej zapalenie odbytnicy leczy się za pomocą leków i modyfikacji stylu życia. Tylko w najcięższych przypadkach konieczna jest operacja. Według dostępnych danych liczba chorych rośnie w dzisiejszym świecie.

Jakie są objawy zapalenia odbytnicy?

schemat zapalenia odbytnicy
Zapalenie odbytu to stan zapalny wyściółki odbytu, który może powodować ból i stać się przewlekły.

Typowymi objawami zapalenia odbytnicy są bóle w okolicy odbytnicy i ciągła potrzeba wypróżniania. Jeśli ostatnio wystąpił ruch jelit, można odnieść wrażenie, że nie doszło do całkowitego wypróżnienia. Jest to znane jako „tenesmusy” czyli parcie na stolec.

Inne objawy obejmują:

  • Ból w odbycie lub uczucie utknięcia czegoś w tym obszarze
  • Ból brzucha
  • Krwawienie z odbytnicy
  • Wydzielina śluzowa z odbytnicy
  • Bardzo luźne stolce
  • Wodnista biegunka, po której często następują zaparcia
  • Ból podczas wypróżniania

W niektórych przypadkach zapalenie odbytnicy powoduje dysfunkcję i osłabienie pęcherza oraz pieczenie w nogach. Niektórzy mężczyźni mogą również mieć trudności z utrzymaniem erekcji. Rzadko może również wystąpić gorączka i utrata masy ciała.

Główne przyczyny zapalenia odbytnicy

Zapalenie odbytnicy może mieć wiele różnych przyczyn. Najczęściej jest spowodowane pierwotnymi stanami chorobowymi. Głównymi przyczynami pojawienia się tej choroby są:

  • Choroby przenoszone drogą płciową (STD). Może to być efekt rzeżączki, chlamydii, kiły i opryszczki. Zwykle są przenoszone przez seks analny. U osób z HIV choroba ma zwykle cięższy charakter.
  • Powszechne infekcje. Zapalenie odbytnicy może być spowodowane między innymi zakażeniem bakteriami takimi jak Salmonella i Shigella. Ponadto, angina może powodować paciorkowcowe zapalenie odbytnicy u dzieci.
  • Uraz odbytu. Seks analny i wkładanie przedmiotów w ten obszar czasami powoduje urazy, które prowadzą do tej choroby.
  • Nieswoiste zapalenie jelit (IBD). Obejmuje to wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna. Oba są częstymi przyczynami zapalenia odbytnicy.
  • Radioterapia. Osoby, które otrzymały radioterapię obszaru miednicy, są narażone na zwiększone ryzyko rozwoju zapalenia odbytnicy. Tak więc objawy zwykle pojawiają się sześć tygodni po rozpoczęciu leczenia lub dziewięć miesięcy po zakończeniu leczenia.
  • Antybiotyki. U niektórych osób po leczeniu antybiotykami pojawia się zapalenie odbytnicy. Antybiotyki zabijają również bakterie, które nie są szkodliwe, co z kolei pomaga w rozwoju innych szkodliwych bakterii.

Czynniki ryzyka

Główne czynniki ryzyka zapalenia odbytnicy to:

  • Niebezpieczny stosunek seksualny. Praktyki te zwiększają ryzyko zarażenia się chorobą przenoszoną drogą płciową. Seks z wieloma partnerami i bez prezerwatywy również zwiększa prawdopodobieństwo zarażenia się tymi chorobami.
  • Choroby zapalne jelit. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna również zwiększają ryzyko zapalenia odbytnicy.
  • Zabiegi radioterapii. Jeśli lekarz zastosuje je w okolicy miednicy, zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju choroby.

Jak można zdiagnozować zapalenie odbytnicy?

Rozpoznanie zapalenia odbytnicy rozpoczyna się od szczegółowego zebrania wywiadu i dokładnego badania fizykalnego. Na przykład będą brane pod uwagę między innymi objawy, historia rodzinna i praktyki seksualne.

Lekarz zleci badanie doodbytnicze i prawdopodobnie zleci kilka badań, takich jak:

  • Pełna morfologia krwi. Może to wykryć utratę krwi i infekcje.
  • Analiza stolca. Pozwala to lekarzom ustalić, czy występuje infekcja bakteryjna.
  • Anoskopia. Jest to badanie sprawdzające kanał odbytu i dolną część odbytnicy. Dokonuje się tego za pomocą aparatu zwanego anoskopem.
  • Kolonoskopia. Pozwala na wizualizację całej okrężnicy, w zasadzie za pomocą cienkiej rurki z kamerą. Umożliwia również pobranie próbki do biopsji.
  • Fibrosigmoidoskopia endoskopem z giętkim włóknem. Jest podobna do kolonoskopii, zarówno pod względem procedury, jak i celu.
  • Testy na choroby przenoszone drogą płciową. Są to zwykle badania z próbek pobranych z odbytnicy lub cewki moczowej, a więc z przewodu, w którego odbywa się mocz.

Anoskopia, kolonoskopia i fibrosigmoidoskopia to inwazyjne badania, które mogą powodować pewien dyskomfort. Jednak pełny powrót do zdrowia po zabiegu następuje zwykle w ciągu 24 godzin.

Dostępne metody leczenia

Stolik pełen tabletek
Specjalista dobierze najbardziej odpowiednie leczenie w zależności od przyczyny zapalenia odbytnicy.

Ogólnie rzecz biorąc, istnieją dwie linie leczenia zapalenia odbytnicy: lekami lub chirurgicznie. Stosuje się różne rodzaje leków, w zależności od przyczyny zapalenia odbytnicy:

  • Antybiotyki, jeśli infekcja bakteryjna spowodowała zapalenie odbytnicy.
  • Leki przeciwwirusowe, gdy wirus powoduje infekcję.
  • Leki przeciwzapalne, jeśli choroba jest spowodowana radioterapią lub nieswoistym zapaleniem jelit. Są podawane w postaci tabletek, czopków lub lewatyw.
  • Leki immunosupresyjne. Są używane, gdy konkretną przyczyną jest choroba Leśniowskiego-Crohna.
  • Zmiękczacze i rozszerzacze stolca. Zwykle stosuje się je, gdy zapalenie odbytnicy jest konsekwencją radioterapii.

Jednak operacja staje się opcją, gdy poprzednie zabiegi nie są skuteczne. Celem jest usunięcie uszkodzonego obszaru przewodu pokarmowego. Czasami lekarze wykonują zabieg, aby zniszczyć nieprawidłową tkankę, która krwawi. Stosują procedury takie jak koagulacja plazmą argonową, krioablacja i elektrokoagulacja.

Zmiany w diecie i stylu życia

Zmiany w diecie i stylu życia znacząco przyczyniają się do złagodzenia bólu i dyskomfortu spowodowanego zapaleniem odbytnicy. Najbardziej zalecane środki to:

  • Stosowanie miękkiej i mdłej diety.
  • Unikanie ostrych, tłustych i kwaśnych potraw podczas epizodów biegunki.
  • Picie dużej ilości płynów. Ułatwia to oddawanie stolca, a także zapobiega odwodnieniu z powodu biegunki
  • Unikanie kofeiny, napojów bezalkoholowych i napojów mlecznych (na przykład, jeśli nie tolerujesz laktozy).
  • Unikanie słodyczy i napojów orzeźwiających.

Bardzo ważne jest, by śledzić objawy. Chodzi o notatki, w którym rejestrujesz momenty zaostrzenia objawów i spożywanych wcześniej pokarmów, ponieważ w ten sposób możesz wykryć wyzwalacze.

Najlepiej ograniczyć liczbę partnerów seksualnych i używać prezerwatywy za każdym razem, gdy uprawiasz seks. Ponadto ważne jest, aby unikać kontaktów seksualnych z osobami, które mają opryszczkę lub wydzieliny w okolicy narządów płciowych.

Jak radzić sobie z zapaleniem odbytnicy?

Ogólnie rzecz biorąc, jeśli zapalenie odbytnicy nie jest leczone lub jeśli osoba nie reaguje na leczenie, mogą wystąpić poważne komplikacje. Na przykład może to obejmować obfite krwawienie, anemię, ropnie, owrzodzenia błony śluzowej jelit i przetoki.

Podsumowując, osoba z tą chorobą powinna otrzymać pomoc medyczną i przestrzegać przepisanego leczenia. Obserwacja powinna być ciągła, szczególnie w celu upewnienia się, że przyczyna stanu zapalnego całkowicie zniknie.

This might interest you...
Perystaltyka przewodu pokarmowego – czym jest i jak funkcjonuje?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Perystaltyka przewodu pokarmowego – czym jest i jak funkcjonuje?

Perystaltyka przewodu pokarmowego charakteryzuje się zorganizowanymi i rytmicznymi skurczami, które są wywoływane przez mięsień gładki.



  • Vallejo Hernández, R., Ortega Polar, E., & Tánago, P. (2018). Enfermedades de transmisión sexual (ETS). Panorama Actual Med, 42(413), 417-424.
  • Silva, F., Gatica, T., & Pavez, C. (2019). Etiología y fisiopatología de la enfermedad inflamatoria intestinal. Revista Médica Clínica Las Condes, 30(4), 262-272.
  • Serrano Ferrández, E., & Artal Traveria, E. (2020). Proctitis: pensar más allá de la enfermedad inflamatoria y la neoplasia. Medicina de Familia-SEMERGEN, 46(6), 428-430.