Skąpomocz: przyczyny, objawy i leczenie

Skąpomocz definiuje się jako zmniejszoną produkcję moczu u pacjenta. Może to wynikać z wielu dysfunkcji fizjologicznych, nie tylko z nieprawidłowego funkcjonowania nerek.
Skąpomocz: przyczyny, objawy i leczenie

Ostatnia aktualizacja: 17 maja, 2021

Przewlekłą niewydolność nerek (PChN) definiuje się jako postępującą, trwałą i nieodwracalną utratę współczynnika przesączania kłębuszkowego nerek w zmiennym okresie czasu. Jednym z objawów CRF jest skąpomocz.

Według danych epidemiologicznych 17,8% dorosłej populacji może cierpieć na tę chorobę. U osób starszych wartość wzrasta do 45%. Zasadniczo skąpomocz definiuje się jako zmniejszenie ilości wydalanego moczu (diureza).

Oprócz przewlekłej niewydolności nerek może być on również oznaką ostrej choroby nerek, odwodnienia, ostrej martwicy kanalików i wielu innych czynników etiologicznych. Jeśli chcesz dowiedzieć się wszystkiego o tym objawie klinicznym, przeczytaj nasz dzisiejszy artykuł.

Co to jest skąpomocz?

Osoba, która wypija 2 litry wody dziennie, powinna średnio raz na 4 godziny iść do łazienki w celu oddania moczu. Nerki nieustannie pracują nad oczyszczaniem krwi, dlatego produkujemy około 800 do 2000 mililitrów moczu dziennie.

Jak wskazała Klinika Uniwersytetu Nawarry (CUN), skąpomocz definiuje się jako zmniejszenie objętości moczu poniżej wymaganego poziomu. Standaryzowana liczba, od której zdarzenie zaczyna być uważane za patologiczne, wynosi 0,3 mililitra na minutę lub, w przypadku jego braku, mniej niż 400 mililitrów moczu co 24 godziny.

Oczywiście ten punkt odcięcia wynoszący 400-2000 mililitrów wytwarzanego moczu jest ustalony dla „przeciętnej” osoby. To znaczy dla osoby o wadze około 70 kilogramów, w miarę zdrowej (o zrównoważonym ciśnieniu krwi) i z optymalną czynnością nerek. Według portalu MSDmanuals skąpomocz można podzielić na 3 różne typy:

  • Przednerkowy: związane z przepływem krwi.
  • Nerkowy: ze względu na warunki właściwe dla kłębuszków nerkowych i innych struktur nerek.
  • Pozanerkowy: niedrożność dróg wylotowych moczu.

Etap po skąpomoczu to bezmocz; to znaczy całkowity brak produkcji moczu. Objawem klinicznym uznanym za bezmocz jest, gdy pacjent wytwarza mniej niż 100 mililitrów moczu w ciągu 24 godzin. To najpoważniejsza forma zaburzenia.

Tabela ogólna

Na podstawie dotychczas zebranych informacji oraz zgodnie z parametrami Electronic Journal of Medical Portals, są to etapy kliniczne, które są zbadane pod względem oddawania moczu:

  • Normalna produkcja moczu: 1,5 do 2 litrów dziennie.
  • Oliguria: produkcja od 100 do 400 mililitrów dziennie.
  • Bezmocz: produkcja poniżej 100 mililitrów dziennie.
  • Bezmocz bezwzględny: mocz nie jest wytwarzany. O ile nie udowodniono inaczej, przypuszcza się, że jest to spowodowane zablokowaniem dróg moczowych.

Aby dowiedzieć się więcej: Kolor moczu – co mówi o twoim zdrowiu?

Skąpomocz – jakie objawy mu towarzyszą

Kobieta cierpi na skąpomocz

Nudności, osłabienie i skąpomocz to trzy z objawów ostrej choroby nerek.

Jak powiedzieliśmy wcześniej, skąpomocz nie jest chorobą samą w sobie, ale jest tylko kolejnym objawem klinicznym. W zależności od choroby podstawowej objawy mogą być bardzo różne, a skąpomocz może być obecny lub nie. Następnie przedstawiamy objawy ostrej choroby nerek:

  • Skąpomocz: zmniejszenie objętości wydalanego moczu, chociaż w niektórych przypadkach może pozostać stabilne.
  • Zatrzymanie płynów spowodowane brakiem oddawania moczu, które powoduje obrzęk nóg, kostek i stóp.
  • Zadyszka, zmęczenie i dezorientacja.
  • Nudności i osłabienie.
  • Nieregularne bicie serca.
  • Ból lub ucisk w klatce piersiowej.
  • Śpiączka i utrata przytomności w najcięższych przypadkach.

Wszystkie te objawy kliniczne wskazują, że coś jest nie tak z nerkami. Kiedy te narządy nie działają dobrze, toksyczne i szkodliwe substancje gromadzą się w krwiobiegu, a skład krwi zaczyna się zaburzać tracąc naturalną równowagę. W takich przypadkach dochodzi do utraty równowagi homeostatycznej organizmu pacjenta.

Możliwe powikłania

Jeśli nerki nie filtrują dobrze, może to powodować gromadzenie się płynu w pęcherzykach płucnych. Skutkuje to uczuciem przytłoczenia, dusznością i możliwą śmiercią pacjenta, jeśli nie zostaną podjęte szybkie działania.

Ponadto, ze względu na procesy podstawowe, może wystąpić zapalenie osierdzia, prowadzące do bólu w klatce piersiowej i zmiany częstości akcji serca. Wszystkie te zdarzenia zwiększają u pacjenta ryzyko śmierci, dlatego przed pojawieniem się jakichkolwiek oznak niewydolności nerek należy koniecznie zgłosić się do lekarza.

Skąpomocz – główne przyczyny

Jak już powiedzieliśmy, skąpomocz może być przednerkowy, nerkowy i pozanerkowy. W zależności od dotkniętych narządów i struktur można zidentyfikować różne przyczyny, takie jak:

Odwodnienie

Jeśli w organizmie nie ma płynu, nerki nie mogą wytwarzać moczu. Długotrwała, ciężka biegunka lub powtarzające się wymioty spowodowane stanem zakaźnym mogą powodować utratę płynów i elektrolitów w organizmie pacjenta. Zatem skąpomocz jest wyraźną oznaką odwodnienia.

Niedrożność dróg moczowych

W tej sytuacji stanęlibyśmy przed pozanerkową przyczyną skąpomoczu. Jak wskazuje portal MSDmanuals, przyczyną niedrożności dróg moczowych u dorosłych są na ogół kamienie nerkowe, łagodny przerost prostaty oraz, w najcięższych przypadkach, rak prostaty.

Choroba nerek

Jeśli nerki nie filtrują krwi prawidłowo, u pacjenta może pojawić się skąpomocz. Przewlekła choroba nerek (PChN), ostra choroba nerek (ARD), zapalenie kłębuszków nerkowych lub zespół hemolityczno-mocznicowy to jednostki kliniczne, które mogą drastycznie zmniejszyć częstość oddawania moczu.

Niska pojemność minutowa serca

Wyrzut serca to objętość krwi wydalana przez komorę w ciągu jednej minuty. Jeśli serce nie pompuje wystarczającej ilości krwi, nerki mogą mniej filtrować i wytwarzać mniej moczu. Anemia, krwotoki i nadciśnienie mogą sprzyjać tego typu skąpomoczowi przednerczowemu.

Jak rozpoznaje się skąpomocz?

Skąpomocz nie jest chorobą, dlatego rozpoznanie należy postawić na poziomie czynnika etiologicznego, który ją wywołuje. Przede wszystkim jest to wywiad; to znaczy należy komunikować się z pacjentem. Jeśli pacjent ma pilną potrzebę oddania moczu, ale nie może, skąpomocz jest prawdopodobnie wynikiem niedrożności dróg moczowych.

Z drugiej strony, jeśli dana osoba jest bardzo spragniona, ale nie chce oddawać moczu, podejrzewa się brak objętości płynu w jej ciele. Również stopniowe zmniejszanie się objętości moczu wytwarzanego w ciągu dni (lub miesięcy) może wskazywać na ostrą martwicę kanalików lub przyczynę przednerkową.

Po tych wstępnych rozróżnieniach lekarz zadecyduje, jakie badania należy wykonać u pacjenta. Nie trzeba dodawać, że rak prostaty to nie to samo, co zmniejszona pojemność minutowa serca spowodowana nadciśnieniem. Każda jednostka kliniczna wymaga szeregu konkretnych testów do diagnozy.

Kiedy szukać pomocy medycznej?

Czasami oddawanie moczu rzadziej niż normalnie jest zjawiskiem, które nie powinno budzić zaniepokojenia. Dzieje się tak być może dlatego, że zaniedbano nawodnienie w ciężkim dniu pracy.

W każdym razie, jeśli temu brakowi oddawania moczu towarzyszy którykolwiek z tych objawów, należy koniecznie udać się do lekarza. Wśród objawów, które prowadzą do konsultacji lekarskiej wymienić można:

  1. Nie oddajesz wystarczającej ilości moczu i masz opuchnięte kończyny.
  2. Doświadczasz uczucia zmęczenia, dezorientacji i trudności w złapaniu oddechu.
  3. Czujesz nudności i ból lub ucisk w klatce piersiowej.

Dostępne formy leczenia

Lekarz rozmawia z pacjentem

Rozmowa z pacjentem jest niezbędna do ustalenia możliwych przyczyn zmniejszonego oddawania moczu.

Według cytowanych już portali medycznych, podejście podczas leczenia zależy całkowicie od przyczyny skąpomoczu. Przed podjęciem decyzji o leczeniu lekarz powinien zadać następujące pytania:

  1. Czy ciśnienie krwi pacjenta jest w normie?
  2. Istnieją dowody na istniejącą chorobę nerek?
  3. Czy istnieją dowody na niedrożność dróg moczowych?

Na podstawie tych 3 pytań i ich odpowiedzi, leczenie rozpoczyna się w taki czy inny sposób. Oto niektóre z najczęstszych podejść w zależności od rodzaju skąpomoczu, jaki przedstawia pacjent.

1. Jeśli przyczyna jest przednerkowa

Jeśli skąpomocz jest spowodowany dysfunkcją ciśnienia krwi (a tym samym rzutu serca), jest ona potencjalnie odwracalna przy odpowiednim leczeniu i wczesnym rozpoznaniu choroby. Początkowe podejście to dożylna płynoterapia, a następnie odpowiednie leki stabilizujące sytuację.

2. Jeśli przyczyną jest praca nerek

Według Kidney Foundation urazy nerek będą leczone w oparciu o problem, który je spowodował. Aby ustabilizować pacjenta, może być konieczna hemodializa, leki kontrolujące ilość witamin i minerałów we krwi oraz leki stabilizujące objętość płynów w organizmie.

3. Jeśli przyczyna jest pozanerkowa

Jeśli przyczyną niedrożności dróg moczowych są kamienie nerkowe, zwykle można zastosować litotrypsję falą uderzeniową. Fale te rozbijają osad na małe kawałki, aby pacjent mógł je łatwiej wydalić, uwalniając w ten sposób „korek”, który uniemożliwiał wydostawanie się moczu.

Jeśli przyczyną jest guz prostaty, konieczne jest wykonanie odpowiedniej operacji i kolejnych stopni leczenia, w zależności od tego, czy jest to nowotwór, czy nie. Radioterapia i terapie ogniskowe to najczęstsze metody leczenia raka prostaty.

Możesz być zainteresowany: Badanie prostaty – na czym polega?

Skąpomocz, objaw innej choroby

Podsumowując, skąpomocz nie jest chorobą samą w sobie, ale raczej objawem klinicznym wskazującym na niewydolność na poziomie naczyń, nerek lub dróg moczowych.

Podejście podczas leczenia zależy całkowicie od przyczyny, ponieważ na przykład uszkodzenie nerek nie ma nic wspólnego z rakiem prostaty. W obliczu zmniejszenia ilości moczu zaleca się wizytę u lekarza.

To może Cię zainteresować ...
Kamienie w pęcherzu moczowym – wylecz je stosując te 5 naparów
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Kamienie w pęcherzu moczowym – wylecz je stosując te 5 naparów

Kamienie w pęcherzu moczowym występują rzadziej niż kamienie nerkowe, ale mogą być dość denerwujące. Zobacz, jak je rozpuścić!