Prawo niezamierzonych konsekwencji - na czym polega?

Prawo niezamierzonych konsekwencji to prawo, zgodnie z którym czasami rezultaty bardzo różnią się od naszych pierwotnych intencji. Więc co możemy zrobić? Dowiedz się więcej w tym artykule!
Prawo niezamierzonych konsekwencji - na czym polega?
Maria Fatima Seppi Vinuales

Napisane i zweryfikowane przez psycholog Maria Fatima Seppi Vinuales.

Ostatnia aktualizacja: 19 października, 2022

„Trzepotanie skrzydeł motyla może wywołać huragan w innej części świata”. Tym zdaniem możemy podsumować w jaki sposób działa prawo niezamierzonych konsekwencji. Chociaż ta teoria jest używana jako przykład teorii chaosu, ma ona również konotacje psychologiczne. Oznacza to, że w wielu przypadkach nie można przewidzieć konsekwencji określonego działania. To samo dotyczy wydarzeń, które nie zostały przewidziane.

Prawo niezamierzonych konsekwencji

Prawo niezamierzonych konsekwencji sugeruje, że kiedy podejmuje się pewne decyzje, często pomija się coś w tym, w co wierzymy, że się wydarzy. To ten margines niepewności, który nie pozwala na całkowite przewidzenie scenariusza. Dzieje się tak z powodu złożoności samego życia, ale także z innych powodów, takich jak zmieniające się okoliczności.

Znaczenie tego, co podnosi to prawo, to niejawna idea potencjału. Oznacza to, że każda decyzja lub projekt ma różne scenariusze, które możemy sobie wyobrazić. Jednak są one modyfikowane przez różne czynniki, takie jak czas, społeczeństwo lub osobowości.

Tak działa ewolucja i ruch. Jeszcze kilka lat temu nikt nie wyobrażał sobie, że odkrycie pewnego faktu może prowadzić do innych i do narodzin kolejnych rzeczy. Pomyśl na przykład o odkryciu DNA. W tym sensie niezamierzone konsekwencje mogą być zarówno pozytywne, jak i negatywne. Mogą oznaczać postęp lub zniszczenie.

Efekt domino

Pochodzenie niezamierzonych konsekwencji

Robert Merton, znany socjolog, zainteresował się analizą funkcjonalną. Zastanawiał się, w jaki sposób dane wpływają na struktury, powodując określone konsekwencje. W ten sposób starał się połączyć to, co znamy jako środek-działanie-cel, odrzucając ideę liniowości. Jeśli zdarzy się A, nie zawsze doprowadzi to do B.

W ten sposób można uświadomić sobie, że niejednokrotnie ludzie są zaangażowani w osiąganie określonych celów, których wyniki są dalekie od oczekiwanych. W ten sposób można było zareagować na napięcia i dysfunkcje społeczne, które powodują zaburzenie.

Na przykład możemy pomyśleć, że pewien środek może być korzystny dla grupy społecznej. Jednak często pojawia się opór przed zmianą, który to utrudnia. Tak więc, zamiast pozytywnego wyniku, mamy do czynienia z negatywną reakcją społeczną.

Na co zwrócić uwagę w codziennym życiu

Prawo niezamierzonych konsekwencji działa na małą, średnią i dużą skalę. Oznacza to, że ma ona zastosowanie w środowisku domowym, w pracy, ale także na poziomie państwa, w odniesieniu do polityków. Stąd jego korzyść lub niebezpieczeństwo może dotyczyć większej lub mniejszej liczby osób.

Chociaż nie wszystko da się przewidzieć, niektóre działania, które można wziąć pod uwagę, aby nie stracić z oczu skutków prawa niezamierzonych konsekwencji, są następujące:

  • Myśl w perspektywie średnio- i długoterminowej. Sugeruje się, aby projektować zmiany w różnych scenariuszach czasowych. Na przykład wyobraź je sobie za 10 miesięcy i 10 lat.
  • Rozmawiaj z różnymi ludźmi. Pozwoli to na różne perspektywy. Często podejmuje się działania lub podejmuje decyzje na podstawie własnego pomysłu, ale rzeczywistość reakcji innych jest nieznana. Kierowanie się intersekcjonalnością powinno być imperatywem w każdej decyzji.
  • Myśl kreatywnie. Wiąże się to z możliwością projekcji scenariuszy i wyników w zupełnie inny sposób niż oczekiwano, z obiektywem skierowanym na to, co najmniej oczekiwane. Innymi słowy, chodzi o myślenie nieszablonowe.
  • Wyobraź sobie najlepsze i najgorsze rezultaty. Na przykład, aby ocenić potencjalną szkodę lub korzyść z podjęcia określonego działania, należy ocenić, co stanie się w najlepszym i najgorszym scenariuszu, skalując wpływ tej decyzji do maksimum.
  • Zadaj sobie pytanie, dlaczego coś robisz. Zapamiętaj i zastanów się nad pierwotną intencją. Czasami odkrywamy, że tak naprawdę nie chodzi o altruistyczne cele związane z systemem społecznym, z którego chcemy skorzystać, ale o osobiste, egoistyczne powody.
  • Zapytaj o odwracalność decyzji. Za każdym razem, gdy robimy krok do przodu, scenariusz się zmienia. Jeśli jednak wynik jest szkodliwy, musimy wiedzieć, czy można się wycofać.
Rozdroże. Prawo niezamierzonych konsekwencji

Prawo niezamierzonych konsekwencji – zawsze jest margines

Ta teoria zachęca nas również do położenia kresu idei, że jesteśmy systemem zamkniętym. Dlatego nawet jeśli wierzymy, że wszystkie czynniki znajdują się pod naszą kontrolą, nieprzewidziane czynniki pojawiają się za każdym razem, gdy ludzie zainterweniują.

Wszyscy jesteśmy pod wpływem różnych okoliczności i mamy różne trajektorie i doświadczenia. Wszyscy jesteśmy również pod wpływem emocji, myśli i uczuć. Dlatego zawsze istnieje margines, którego nie możemy przewidzieć. Naszymi ograniczeniami muszą zawsze kierować się etyką i poszanowaniem praw w najszerszym znaczeniu: dla ludzi, dla ekosystemów, dla zwierząt.

To może Cię zainteresować ...
Teoria błędu Mackie’go: czy moralność jest obiektywna?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Teoria błędu Mackie’go: czy moralność jest obiektywna?

Teoria błędu Mackie'go to stanowisko etyczne, które zaprzecza obiektywności moralności. Zakłada, że moralność jest konstruktem społecznym.



  • Noguera, J. A. (2003). Robert K. Merton. Papers: revista de sociologia, 161-164.
  • Cataño, Gonzalo (2006). Robert K. Merton. Espacio Abierto, 15(1y2),369-389.[fecha de Consulta 1 de Mayo de 2022]. ISSN: 1315-0006. Disponible en: https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=12215219

Treść niniejszej publikacji ma charakter wyłącznie informacyjny. W żadnym wypadku nie może ona służyć postawieniu lub zastąpieniu diagnozy lekarskiej, samego leczenia lub zaleceń specjalisty. W razie pytań lub wątpliwości należy skonsultować się z zaufanym specjalistą i uzyskać jego zgodę przed rozpoczęciem jakiejkolwiek procedury.