Prawa pacjenta, obowiązki i porady w opiece zdrowotnej

Akt medyczny angażuje pacjenta i różnych pracowników służby zdrowia. Każdy z nich ma swoje prawa, obowiązki i odpowiedzialność. Czytaj dalej i poznaj je lepiej.
Prawa pacjenta, obowiązki i porady w opiece zdrowotnej
Leidy Mora Molina

Przejrzane i zatwierdzone przez: pielęgniarka Leidy Mora Molina.

Ostatnia aktualizacja: 27 października, 2022

Podczas świadczenia usług zdrowotnych nie tylko lekarze, pielęgniarki czy inni zaangażowani specjaliści rządzą się szeregiem zasad. Należy wziąć pod uwagę również prawa pacjenta, a także jego obowiązki i odpowiedzialność.

Top zrozumiałe, że w pewnych momentach nastrój i postawa chorego podlegają wpływowi choroby. Dopóki jednak w pełni wykorzystuje swoje zdolności fizyczne i psychiczne, pacjent powinien jak najściślej współpracować w celu powrotu do zdrowia.

Prawa pacjenta

Zarówno organizacje międzynarodowe, jak i rządy niektórych krajów określiły szereg praw, które powinny przysługiwać osobie odwiedzającej placówkę służby zdrowia. W innych przypadkach również instytucje ustanawiają przepisy w tym zakresie.

Prawo do świadczeń zdrowotnych

Jeśli chodzi o prawa pacjenta, pierwsze z nich ma zastosowanie, gdy udaje się on do przychodni lub na konsultację lekarską. Zwłaszcza w sytuacjach awaryjnych.

W placówkach zdrowia publicznego jest to prawo powszechne. Natomiast w instytucjach prywatnych istnieją pewne warunki świadczenia usług, ponieważ wiążą się z opłatami.

Niezależnie od charakteru placówki nie może być jednak dyskryminacji w przyjmowaniu pacjenta. Niedopuszczalne jest, aby istniały uprzedzenia ze względu na takie aspekty, jak rasa lub kolor skóry, przekonania religijne lub orientacja seksualna.

Prawo do wysokiej jakości usług

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO ) stwierdza, że pacjent ma prawo do najwyższego osiągalnego standardu zdrowia. Oznacza to, że instytucje powinny gwarantować dołożenie maksymalnych starań podczas świadczenia usług, i nie powinny w żaden sposób ograniczać świadczonej opieki.

Usługa wysokiej jakości oznaczałaby, co następuje:

  • Największy możliwy wysiłek ze strony personelu.
  • Wykorzystanie wszystkich dostępnych zasobów, czy to sprzętu, czy leków.
  • Uwaga i pielęgnacja w środowiskach gwarantujących optymalne warunki sanitarne.
Izba przyjęć
Nagłe i pilne wypadki wiążą się z określonymi sytuacjami, które uwidaczniają prawa pacjentów.

Prawo do dobrego traktowania

Pacjent ma prawo do dobrego traktowania, zarówno przez personel medyczny, jak i pielęgniarki, asystentów i inne zaangażowane osoby. Obejmuje to punktualność, uprzejmość, empatię, szacunek i serdeczność.

Prawo do bycia wysłuchanym

Ludzie są bardzo różni: niektórzy są gadatliwi, a inni introwertyczni. W gabinecie lekarskim niektórzy mogą potrzebować bardziej szczegółowych rozmów.

Po części takie rozmowy sprawiają również, że pacjenci czują się trochę lepiej. Dostrzegają, że bierze się ich pod uwagę i lepiej angażują się w swoje leczenie. Takie podejście poprawia interakcję lekarz-pacjent. Nawet jeśli mają być wykonane badania krwi, moczu lub obrazowania, pacjent musi zostać wysłuchany.

Pacjent ma nawet prawo, ale i obowiązek wyrażać ewentualne niezgodności dotyczące otrzymanej opieki. A jego obawami powinni zająć się pracownicy instytucji.

Prawo do wszystkich informacji

Pacjent powinien wiedzieć wszystko o swojej chorobie. Lekarz z kolei powinien wyjaśnić wszelkie wątpliwości. W związku z tym wskazane jest wyjaśnianie prostym i przystępnym językiem, unikając nadmiernie technicznych określeń.

Podobnie, prawa pacjenta obejmują informację o różnych opcjach leczenia i opieki, które należy zastosować. Nie należy więc ukrywać tych informacji, nawet w przypadkach bardzo dotkliwych.

Prawo do decydowania o metodach leczenia

Mając do dyspozycji różne opcje, pacjent powinien być zaangażowany w decyzję dotyczącą leczenia, biorąc pod uwagę koszty, czas trwania, przewidywany powrót do zdrowia i rokowania. Ma też prawo zrezygnować z leczenia, nawet jeśli omawianie tego tematu stanowi wyzwanie z medycznego i prawnego punktu widzenia.

Pacjent (lub jego bliscy, w przypadku gdy nie jest przytomny lub nie jest samodzielny w sensie prawnym), musi podpisać formularz zgody, potwierdzając, że ryzyko jest znane. W tym procesie nie można stosować żadnego przymusu.

Prawo do prywatności

Pacjent ma prawo do prywatności, w szczególności w odniesieniu do poufności swoich informacji klinicznych. Informacje te nie powinny być w żaden sposób ujawniane.

Obowiązki i odpowiedzialność pacjenta

Uczestnicząc w konsultacji lekarskiej lub wchodząc do szpitala w celu leczenia, prawdopodobnie bardziej myślimy o tym, co zrobią pracownicy służby zdrowia. Jednak, istnieją nie tylko prawa, ale i obowiązki pacjenta.

Obowiązek dostarczenia i proszenia o wszystkie informacje

Z jednej strony pacjent ma obowiązek poinformować o objawach, których doświadczył, a także o wszystkim, co zrobił i co może być przydatne dla lekarza. Bardzo ważne jest, aby te informacje były podawane w całości i zgodnie z prawdą, bez przeinaczania czegokolwiek lub pomijania szczegółów.

Oznacza to również podanie dodatkowych wyjaśnień na temat historii zdrowia pacjenta, wcześniejszych zabiegów, przyjmowanych leków, a także alergii.

Z drugiej strony powinien stwierdzić, czy zrozumiał, na czym polega diagnoza, na czym polega choroba lub leczenie i jakie są zagrożenia, między innymi. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, poproś o ich wyjaśnienie.

Obowiązek okazywania szacunku

Zarówno prawa, jak i obowiązki pacjenta przychodzącego do ośrodka zdrowia wiążą się z tym, aby czynność lekarska odbywała się w ramach wzajemnego szacunku. Pacjent powinien traktować personel placówki zdrowia w sposób serdeczny i pełen szacunku. Dotyczy to zarówno lekarzy, pielęgniarek, asystentów czy asystentów, jak i innych osób hospitalizowanych lub przebywających na konsultacjach.

Obowiązek przestrzegania przepisów

Podobnie regulacje różnych instytucji obejmują zarówno prawa, jak i obowiązki pacjenta. W związku z tym każdy musi przestrzegać zasad dotyczących hałasu, zakazu palenia czy dozwolonej liczby odwiedzających. Obejmuje to również wypełnianie zobowiązań finansowych.

Obowiązek postępowania zgodnie ze wskazaniami leczenia

Pacjent musi słuchać, cenić i respektować zalecenia lekarza, stosując zalecone leczenie i informując go, jeśli nie jest w stanie się tego zrobić lub jeśli powoduje ono jakąkolwiek reakcję. Zarówno prawem, jak i obowiązkiem pacjenta jest przestrzeganie wszystkich zaleceń mających na celu przywrócenie zdrowia:

Prawa pacjenta w opiece zdrowotnej i medycyna
Przestrzeganie zaleceń lekarza jest obowiązkiem. Zakłada się, że profesjonalista wskazał najbardziej odpowiednie leczenie.

Obowiązek uczestnictwa w wizytach kontrolnych

Konieczna jest punktualne i regularne przychodzenie na badania oraz przygotowanie się do wizyt lekarskich zgodnie z wymaganiami. Może to być na przykład przychodzenie na czczo lub przynoszenie wyników wcześniejszych badań.

Podoba Ci się ten artykuł? Możesz również przeczytać: Strategie promujące zdrowe nawyki u nastolatków

Dobre relacje i dobra obsługa to prawa i obowiązki pacjenta

Można powiedzieć, że w dużej mierze powrót do zdrowia zależy w równym stopniu od umiejętności i wiedzy personelu medycznego, co od dobrej relacji lekarz-pacjent. W tym kontekście komunikacja między obydwoma uczestnikami tej dwustronnej relacji ma fundamentalne znaczenie.

Jednak jeszcze ważniejsze jest zrozumienie, że podobnie jak w związku małżeńskim, komunikowanie się wymaga sprzyjającego i odpowiedniego stanu umysłu. Pracownik służby zdrowia nie powinien zapominać, że ma do czynienia z człowiekiem. Uznanie, że ma do czynienia nie tylko z jego bólem, ale także z lękiem i wątpliwościami, jest niezbędne, aby go zrozumieć. Krótko mówiąc, dobra postawa pacjenta i członków jego rodziny, a także odpowiednie nastawienie lekarza i innych pracowników zakładu opieki zdrowotnej może mieć duże znaczenie.

To może Cię zainteresować ...
Lekarstwo uniwersalne? Innowacyjna tabletka na wiele schorzeń
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Lekarstwo uniwersalne? Innowacyjna tabletka na wiele schorzeń

Lekarstwo uniwersalne to już nie marzenie, a rzeczywistość. Miejmy nadzieję, że niedługo stanie się wybawieniem dla wielu pacjentów.



  • García Amez J. Rechazo al tratamiento y riesgos para la vida del paciente . DS: Derecho y salud. 2011; 21(1): 85-97.
  • Gutiérrez Reyes S, Mederos Sosa L, Vásquez Ocaña E, Velázquez Aranda M. Derechos del paciente hospitalizado: Responsabilidad en la práctica de enfermería. Rev Enferm IMSS. 2001; 9(1): 15-18.
  • Navarro Rubio M, Gabriele Muñiz G, Jovell Fernández A. Los derechos del paciente en perspectiva. Aten Primaria. 2008; 40(7): 367-369.
  • Rosselot E. Patients right, in the frame of medical care quality. Rev. méd. Chile. 2000; 128(8): 904-910.
  • Sánchez A, Contreras O. La relación médico-paciente y su importancia en la práctica médica. Rev Cub Med Mil. 2014; 43(4): 528-533.
  • Soria Trujano R, Vega Valero Z, Nava Quiroz C, Saavedra Vázquez K. Interacción médico-paciente y su relación con el control del padecimiento en enfermos crónicos. Liberabit. 2011; 17(2): 223-230.
  • Vacarezza R. De los derechos del paciente. Rev. méd. Chile. 2000;  128(12): 1380-1384.