Czym jest orientacja przestrzenna i jak ją rozwijać?

Spacerowanie, prowadzenie samochodu, uprawianie sportu, czytanie...Orientacja przestrzenna umożliwia nam wykonywanie tych czynności.
Czym jest orientacja przestrzenna i jak ją rozwijać?

Ostatnia aktualizacja: 08 czerwca, 2021

Budzisz się rano w swoim łóżku. Wstajesz, idziesz zaspany korytarzem, omijasz grzejnik unikając zderzenia. W takiej prostej sytuacji działa właśnie orientacja przestrzenna.

Po śniadaniu ubierasz się, bierzesz torbę i wychodzisz z domu. Zachodzisz do piekarni, przechodzisz przez ulicę, skręcasz w lewo i wchodzisz do budynku. Nie wszyscy mają jednak tak samo rozwiniętą orientację przestrzenną.

Z pewnością znasz kogoś, kto zna się na rysunkach technicznych lub ma szczególny talent do pakowania walizek na podróż. O ile nie cierpimy na jakąś chorobę czy problem, dysponujemy wystarczającą zdolnością poruszania się w otaczającym nas świecie.

Czym jest orientacja przestrzenna?

Orientacja przestrzenna to złożona zdolność poznawcza, która pozwala nam mieć świadomość samych siebie i naszej pozycji względem innych obiektów. Dlatego też ma związek z naszą percepcją, zdolnością do identyfikacji i przetwarzania informacji z otoczenia.

Na podstawie danych, jakie do nas docierają tworzymy mentalne reprezentacje otoczenia i uczymy się w nim poruszać. W grę wchodzą następujące zmienne:

  • Lokalizacja: umiejscowienie obiektów.
  • Dystans: pozycja obiektów względem siebie.
  • Propriocepcja: świadomość własnego ciała.
Pakowanie walizki wymaga orientacji przestrzennej. Jednym idzie to lepiej, drugim gorzej.

Dlaczego warto pracować nad orientacją przestrzenną?

Orientacja przestrzenna to podstawa życia codziennego. Pozwala nam ona bowiem odnosić się do obiektów w naszym otoczeniu i wykonywać podstawowe czynności.

Do funkcji orientacji przestrzennej należą:

  • Identyfikacja rozmiaru i kształtu przedmiotów, postrzeganie ich w trzech wymiarach i rozpoznawanie pod różnymi kątami. Chodzi o rozpoznawanie ich pozycji w przestrzeni, ustalanie ich dynamiki lub statyczności oraz ocenę ich odległości od nas.
  • Czytanie i pisanierozumienie struktury i gramatyki.
  • Posługiwanie się koncepcjami matematycznymi i wykonywanie działań.
  • Utrzymywanie odpowiedniej odległości w kontaktach z innymi ludźmi.
  • Świadomość własnego ciała i poruszanie się.
  • Odróżnianie prawej strony od lewej, podążanie drogą, uprawianie sportu, ubieranie się, prowadzenie maszyn i pojazdów.

Jak się rozwija orientacja przestrzenna?

Orientacja przestrzenna to wrodzona zdolność, którą jednak można rozwijać. Odpowiada za nią prawa półkula mózgu. Ona sama zaczyna się przejawiać od wczesnego wieku.

W miarę wzrostu dziecka i pogłębiania się jego relacji z otoczeniem, zaczyna ono tworzyć i rozumieć podstawowe koncepcje takie jak kształt, rozmiar, głębokość czy lokalizacja. Jego orientacja przestrzenna umacnia się i przekłada się na rozwój w następujących aspektach:

  • Nabycie świadomości własnego ciała. Dziecko zaczyna pojmować jak zbudowane jest jego ciało. Zmysł propriocepcji otrzymuje informacje poprzez receptory w skórze, mięśniach i stawach. Procesy te pobudzają czynności takie jak przykrywanie malucha kocem, masowanie czy sięganie po zabawki.
  • Układ przedsionkowy dostarcza informacji o jego pozycji (czy leży, czy siedzi) oraz o przemieszaniu się i prędkości.
  • Gdy dziecko poznaje swoje ciało, jego pozycje i funkcje, zaczyna odnosić się do otoczenia poprzez zmysły. Otrzymuje informacje o obiektach i osobach w pobliżu. Korzystając z pamięci, zaczyna planować swoje ruchy.

Orientacja przestrzenna: przykłady

By lepiej zrozumieć znaczenie percepcji przestrzeni, podajemy kilka przykładów z życia codziennego:

  • Gdy znajdujesz się w nowym mieście i chcesz zwiedzić najważniejsze zabytki, orientacja przestrzenna umożliwia ci czytanie mapy.
  • Gdy chcesz umieścić walizkę w skrytce w samolocie, a ta jest prawie pełna, orientacja przestrzenna ułatwia ci znalezienie odpowiedniego miejsca.
  • Umożliwia ona także obliczanie odpowiedniego kąta i odległości przy parkowaniu czy znajdowanie rzeczy w domu na podstawie czyichś instrukcji.
Dzięki orientacji przestrzennej jesteśmy w stanie poruszać się po nieznanych miastach i miejscach.

Wyobraźnia przestrzenna to aspekt, który można rozwijać

Chociaż orientacja przestrzenna jest wrodzoną zdolnością, istnieją różne sposoby na jej rozwijanie. Pomocne jest rozwiązywanie łamigłówek, gra w szachy, gry wideo czy Tetris lub Minecraft.

Wyobrażanie sobie przestrzeni domowych czy rysowanie z różnych perspektyw także bywa użyteczne. Podobnie jak w przypadku każdej innej umiejętności – praktyka czyni mistrza.

To może Cię zainteresować ...
12 sposobów pozwalających stymulować zdrowie mózgu dziecka
Krok do ZdrowiaPrzeczytaj na Krok do Zdrowia
12 sposobów pozwalających stymulować zdrowie mózgu dziecka

Czy wiesz, jak poprawić zdolności i zdrowie mózgu dziecka? Ten organ pracuje 24 godziny na dobę, a do rozwoju potrzebuje odpowiedniej dawki stymulacji.



  • Fernández, J. C., Mercado, F. & Sánchez, M. D. (2003). Teoría y práctica psicomotora de la orientación y localización espacial.
  • Gutierrez, A. (1991). Procesos y habilidades en visualización espacial. In Memorias del 3er Congreso Internacional sobre Investigación Matemática: Geometría (pp. 44-59).
  • Álvarez, N., de la Fuente, D., Gallego, M., & Gutiérrez, C. B. (s. f.). Percepción espacial. Recuperado marzo de 2021, de http://files.sensacion-y-percepcion.webnode.es/200000042-bdd20bfc9f/percepcionespacial.pdf