Zespół rakowiaka: przyczyny, objawy i leczenie

25 marca, 2021
Zespół rakowiaka charakteryzuje się między innymi zaczerwienieniem, uderzeniami gorąca, tachykardią i biegunką. Wyjaśniamy, dlaczego się pojawiają i jak można go leczyć w onkologii.

Zespół rakowiaka lub rakowiak odnosi się do zespołu oznak i objawów, które mogą objawiać się jako powikłanie niektórych nowotworów. Nazywa się je rakowiakami, zdolnymi do wydzielania substancji chemicznych, takich jak serotonina.

Chociaż nie są one najczęstszym typem raka, guzy te i zespół rakowiaka mogą być bardzo agresywne. Wiele osób odczuwa duszności lub szybkie bicie serca. W tym artykule wyjaśniamy wszystko, co musisz wiedzieć i jak leczy się to zaburzenie.

Co to jest zespół rakowiaka?

Zespół rakowiaka to zespół oznak i objawów, które się pojawiają w wyniku działania pewnych substancji uwalnianych przez guz. Według artykułu opublikowanego w Medical Journal of Costa Rica and Central America, większość rakowiaków rozwija się z komórek neuroendokrynnych przewodu pokarmowego.

W rzeczywistości szacuje się, że około 50% wszystkich przypadków raka jelita cienkiego to guzy tego typu. Jednak mogą również pojawić się w płucach, trzustce i wątrobie. Prawda jednak jest taka, że ​​zespół rakowiaka występuje stosunkowo rzadko. Dotyka tylko około 8% osób, które mają te guzy.

Choroba występuje częściej, gdy w wątrobie występują rozległe przerzuty. Guz uwalnia substancje, takie jak serotonina, histamina i prostaglandyny. Wszystkie z nich mogą działać na wiele części ciała i wywoływać charakterystyczne objawy.

Objawy zespołu rakowiaka

Według specjalistów z Kliniki Mayo jednym z najczęstszych objawów jest zaczerwienienie skóry. Zwykle dotyczy twarzy i górnej części klatki piersiowej. Dzieje się tak, ponieważ wiele z wymienionych wcześniej substancji chemicznych powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych.

Zaczerwienienie pojawia się nagle i trwa od minut do godzin. Czasami wywołuje je pewne czynniki, które również powodują rozszerzenie naczyń, takie jak ćwiczenia fizyczne lub alkohol. Towarzyszy mu niedociśnienie, zawroty głowy i zmęczenie.

Innym częstym objawem jest biegunka. Zwłaszcza, gdy guz uwalnia serotoninę, ponieważ wpływa ona na ruchliwość jelit. Stolce są często wodniste i mogą pojawić się skurcze brzucha.

Zespół rakowiaka charakteryzuje się również tachykardią i dusznościami. Objawy te przypominają atak lęku. Niektórzy ludzie odczuwają ponadto zmniejszony popęd seksualny, szmery serca i świszczące, dziwne dźwięki podczas oddychania.

Ból brzucha
Biegunka spowodowana zespołem rakowiaka wiąże się z nadmiernym uwalnianiem serotoniny, która wpływa na motorykę jelit.

Możliwe komplikacje

Zespół rakowiaka może prowadzić do wielu powikłań. Według badań opublikowanych w Chilean Journal of Cardiology, jedną z najbardziej istotnych są sercowe objawy zespołu rakowiaka, zwane zespołem Hedingera. Dzieje się tak, ponieważ na zastawkach serca tworzą się blaszki tkanki włóknistej.

W szczególności najbardziej dotkniętymi obszarami są prawe zastawki serca (trójdzielna i płucna). To z czasem powoduje rozwój niewydolności serca.

Kolejnym bardzo ważnym powikłaniem jest przełom rakowiaka. Dochodzi do niego, gdy zespół zostaje zaostrzony przez czynnik wyzwalający, a objawy nasilają się. Na przykład, gdy do operacji używa się środków znieczulających. Ciśnienie krwi może spaść do zbyt niskiego poziomu i doprowadzić do śmiertelnego wstrząsu.

Niedrożność jelit jest również uważana za jedno z powikłań zespołu rakowiaka. Jednak wydaje się być konsekwencją samego guza. Kiedy osiąga znaczny rozmiar lub rozciąga się na węzły chłonne, pętle jelitowe mogą się skręcić wokół siebie.

Co powoduje zespół rakowiaka?

Oznaki i objawy, które charakteryzują zespół rakowiaka jako takie, wynikają z działania substancji chemicznych wytwarzanych przez nowotwór. Chodzi o te, o których wspomnieliśmy wcześniej: serotonina, histamina, prostaglandyny.

Dlaczego jednak zespół rakowiaka nie występuje we wszystkich guzach? Wyjaśnia to fakt, że wątroba zwykle neutralizuje te czynniki chemiczne, zanim zaczną działać. Jednak w przypadkach, gdy występuje wiele przerzutów do wątroby, narząd ulega uszkodzeniu i nie może działać prawidłowo.

Czynniki ryzyka wystąpienia zespołu rakowiaka

Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu rakowiaka jest oczywiście sam rakowiak. Ponadto istnieją okoliczności, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo zachorowania na tego typu raka.

Głównym wskaźnikiem zwiększonego ryzyka są stwierdzone przepadki tego samego typu guza w rodzinie. Ryzyko zwiększa się również, jeśli w rodzinie występują przypadki mnogiej neoplazji wewnątrzwydzielniczej 1 lub neurofibromatozy typu 1.

Ponieważ rakowiaki zwykle rozwijają się w przewodzie pokarmowym, ważne jest, aby pamiętać, że istnieją pewne aspekty, które mogą prowadzić do ich pojawienia się. Niektóre z nich to niedokrwistość złośliwa lub zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka.

Jak się rozpoznaje zespół rakowiaka?

Zespół rakowiaka jest zwykle diagnozowany na podstawie objawów. Bardzo ważne jest, aby pacjent wyjaśnił lekarzowi wszystkie szczegóły. Ponadto możliwe, że już wcześniej wykryto istnienie guza leżącego u podstaw zaburzenia.

Jednak w niektórych przypadkach zespół rakowiaka pojawia się jako pierwszy objawem raka. Dlatego ważne jest, aby przeprowadzić serię badań uzupełniających w celu potwierdzenia diagnozy. Bardzo pomocne są badania krwi i moczu. Pozwalają sprawdzić, czy jakakolwiek substancja przekracza swoje zwykłe stężenie.

Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa analizują następnie istnienie guza i jego lokalizację. Istnieją również inne metody, takie jak PET-CT, które pomagają lokalizować przerzuty.

Możesz być zainteresowany również tym tematem: Diagnoza nowotworu – jak przyjąć tę wiadomość?

Leczenie zespołu rakowiaka

Badanie obrazowe
Badania obrazowe służą do lokalizacji guza powodującego zespół rakowiaka.

Aby poradzić sobie z zespołem rakowiaka, konieczne jest leczenie raka podstawowego. Badanie opublikowane w Endocrinology and Nutrition wyjaśnia, jakie rodzaje środków terapeutycznych są obecnie dostępne. Różnią się one w zależności od cech guza, a przede wszystkim obecności przerzutów.

Jedną z opcji jest operacja polegająca na usunięciu części lub całości guza. Ponadto często stosuje się leki biologiczne, takie jak interferon alfa. Stymulują one układ odpornościowy do walki z rakiem.

W przypadku przerzutów do wątroby można również zastosować embolizację tętnicy wątrobowej. W ten sposób główny dopływ krwi do narządu zostaje odcięty, a guz nie może rosnąć. Pomocna może być również chemioterapia, podobnie jak ablacja prądem o częstotliwości radiowej.

Co ważne, istnieje wiele leków, które można stosować w celu złagodzenia objawów zespołu rakowiaka jako takiego. Na przykład oktreotyd i lanreotyd, które są analogami substancji istotnej dla działania układu pokarmowego zwanej somatostatyną. Mogą one zmniejszyć biegunkę i zaczerwienienie.

Może Cie również zainteresować ten temat: Przerzuty nowotworowe do kości – objawy i leczenie

Zespół rakowiaka to konsekwencja guza

Należy jeszcze raz podkreślić, że zespół rakowiaka powstaje w wyniku działania substancji wytwarzanych przez rakowiaka. Jest to rodzaj guza, który w większości przypadków rozwija się w przewodzie pokarmowym. Jednak może również pojawić się w płucach lub dawać przerzuty do wątroby.

Konieczne jest rozpoznanie objawów tego zespołu, takich jak uderzenia gorąca, duszności i tachykardie. Kiedy się pojawią, zawsze należy przeprowadzić badania w celu wykluczenia, że jest to nowotwór.

  • Gaztambide Sáenz, S. (2007). Diagnosis and characteristics of intestinal carcinoid tumors. Carcinoid syndrome. Endocrinologia y Nutricion, 54(SUPPL. 1), 9–14. https://doi.org/10.1016/S1575-0922(07)71513-9
  • Síndrome carcinoide y compromiso valvular cardíaco. (n.d.). Retrieved January 21, 2021, from https://scielo.conicyt.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0718-85602014000100005
  • Síndrome carcinoideo – Síntomas y causas – Mayo Clinic. (n.d.). Retrieved January 21, 2021, from https://www.mayoclinic.org/es-es/diseases-conditions/carcinoid-syndrome/symptoms-causes/syc-20370666
  • Bustos, J. M., Carlos, J., & Castro, U. (n.d.). REVISTA MEDICA DE COSTA RICA Y CENTROAMERICA LXXIII (618) 59-63, 2016.
  • Hernández, Dorkas M. Márquez, Consuelo Fernández Rodríguez, and Alicia Enríquez Mata. “Urticaria crónica y tumor carcinoide: a propósito de dos casos.”