Wyuczona bezradność - na czym polega?

Wyuczona bezradność - na czym polega?

Ostatnia aktualizacja: 13 stycznia, 2021

W obliczu nieprzyjemnych wydarzeń normalnym i zdrowym zachowaniem jest próba poprawy sytuacji. Jednak niektórzy ludzie pozostają bierni i zrezygnowani wierząc, że nie mają kontroli nad wydarzeniami życiowymi. To właśnie wyuczona bezradność.

Wyuczona bezradność jest odpowiedzią na bierność i poddanie się sytuacjom, które zwykle są nieprzyjemne. W ten sposób osoby, które na nią cierpią, nie mają zamiaru eliminować nieprzyjemnych bodźców.

Ogólnie stan ten pojawia się po przeżyciu traumatycznego doświadczenia, w którym podjęto nieudane działania, aby uniknąć cierpienia. W ten sposób osoba rozumie, że nie może zrobić nic pożytecznego, aby powstrzymać bolesne sytuacje.

Wyuczona bezradność – definicja

Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego (APA) wyuczona bezradność jest zjawiskiem, które wywodzi się z powtarzającej się ekspozycji na stresory. Są niekontrolowane i sprawiają, że ludzie nie używają opcji oferowanych przez swoją osobowość do kontrolowania faktów.

Dzięki temu dowiadują się, że nie mają kontroli nad tym, co się dzieje, czyli nad procesami środowiskowymi. W perspektywie średniookresowej niszczy to motywację do wprowadzania zmian.

Innymi słowy, jest to stan psychiczny, który prowadzi do niemożności reagowania na sytuacje powodujące cierpienie. Dzieje się tak jako konsekwencja wykonywania nieudanych działań w obliczu nieprzyjemnych wydarzeń z przeszłości.

W ten sposób osoba taka uczy się tolerować cierpienie i uważa się, że nic nie można zrobić, aby uniknąć nieprzyjemnych bodźców.

Smutna dziewczynka

Traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa mogą prowadzić do wyuczonej bezradności w wieku dorosłym.

Wyuczona bezradność – przyczyny

Wszystkie przyczyny wyuczonej bezradności są związane z uprzedzeniem, które prowadzi ludzi do przekonania, że ​​nie mają kontroli nad wydarzeniami w życiu. Przyczynia się to do braku analizy możliwych konsekwencji niektórych sytuacji. Wierzą oni, że ich przeznaczenie jest już określone i nie mogą nic zrobić, aby je zmienić.

Poniżej znajdują się najczęstsze przyczyny tego stanu.

Traumatyczne przeżycia w dzieciństwie

Jednym z czynników determinujących rozwój tego stanu psychicznego jest doświadczenie z pierwszych lat życia.

Jeśli dana osoba miała nieprzyjemne doświadczenia na tym etapie i nie otrzymała żadnego rodzaju powstrzymywania lub pozytywnej odpowiedzi, prawdopodobnym jest, że w wieku dorosłym podda się podobnym okolicznościom.

Uległe i bierne wychowanie do roli

Wykształcenie zdobyte w dzieciństwie jest kolejnym czynnikiem wpływającym na ukształtowanie się tego stanu. Ponieważ jeśli w pewnych sytuacjach promuje się społeczne role bierności i zależności, to podatność na bezbronność w przyszłości wzrasta.

Z drugiej strony wiadomości otrzymane w dzieciństwie odgrywają ważną rolę w pojawianiu się bezczynności. Na przykład, jeśli dziecko jest otoczone przez ludzi, którzy nieustannie mówią mu, że nie jest w stanie lub czegoś nie wie, może w dorosłości uważać się za osobę bezradną. 

Nadmiernie kontrolowane gospodarstwa domowe

Istnieją nadmiernie kontrolujące gospodarstwa domowe. Dzieci, które żyją w środowisku, w którym wszystko, co dzieje się wokół nich jest kontrolowane i pozbawia je przeżywania i uczenia się konsekwencji swoich działań, są bardziej narażone na ten problem.

Poczucie winy

Z drugiej strony na rozwój bezradności wpływają czynniki wewnętrzne, takie jak odpowiedzialność czy poczucie winy. Oznacza to, że osoba czuje się winna za nieprzyjemne wydarzenie i zaczyna wierzyć, że nie jest w stanie zmienić ani zatrzymać żadnej sytuacji, która może zaistnieć w przyszłości.

W ten sposób popada się w rezygnację i usprawiedliwienie postaw przynoszących negatywne skutki dla poczucia własnej wartości i godności. Może to mieć związek z rodzajem edukacji, która może wzmacniać poczucie winy.

Konsekwencje wyuczonej bezradności

Wyuczona bezradność ma negatywny wpływ na następujące wymiary:

  • Motywacja: poczucie braku kontroli powoduje spadek motywacji. Dlatego próby reagowania na nowe sytuacje są ograniczone.
  • Poznanie: trudno jest nauczyć się nowych wzorców reakcji, które dają pozytywne rezultaty. Ponadto każdy problem można postrzegać jako coś normalnego.
  • Emocjonalne: często występują negatywne stany emocjonalne, takie jak depresja, lęk i frustracja. Występuje również wyraźny brak poczucia własnej wartości. Stan ten trwa do momentu, gdy osoba jest w stanie kontrolować okoliczności.
  • Fizyczne: Wśród schorzeń organizmu są zaburzenia odżywiania i zmiany w układzie odpornościowym.

Wyuczona bezradność – leczenie

Najlepszym sposobem leczenia tego zjawiska jest interwencja terapeutyczna. Takie podejście ma na celu nauczenie osoby, jak reagować na daną sytuację. Według Vázqueza Valverde i Polaino Lorente podejście terapeutyczne składa się z następujących elementów:

  • Zmiany negatywnych atrybucji, jakie podmiot stawia sytuacjom: wykonując proste zadania, takie, które dają pozytywne rezultaty po wykonaniu przez daną osobę pewnych działań. Można ją również nauczyć, że niepowodzenia nie są ich przyczyną.
  • Wywołanie pozytywnych uczuć: wzmocnienie poczucia własnej wartości. W ten sposób poczujesz się zdolny do ingerencji w środowisko.

Z kolei interwencja terapeutyczna może polegać na zajęciu się traumatycznymi wydarzeniami z przeszłości. Celem jest, aby osoba mogła przezwyciężyć te doświadczenia nadając im inne znaczenie. Pomoże Ci to rozwinąć bardziej funkcjonalne i pozytywne reakcje w przyszłych sytuacjach.

Terapia
Psychologiczne podejście do wyuczonej bezradności jest możliwe dzięki technikom zdefiniowanym przez terapeutów.

Nabyty problem

Jak sama nazwa wskazuje wyuczoną bezradność się nabywa. Nie rodzimy się z nią i generalnie utrzymuje się ona od dzieciństwa. Ten stan niesie szereg negatywnych skutków, które czasami poważnie szkodzą dobremu samopoczuciu osoby. Dlatego ważne jest, aby być leczonym.

Najlepszym sposobem leczenia jest terapia psychologiczna. Dzięki niej dana osoba może odkryć, że kontroluje swoje życie. Kiedy już będzie świadoma, doświadczy pozytywnych zmian na wszystkich poziomach: emocjonalnym, fizycznym i poznawczym.

To może Cię zainteresować ...
Motywacja, gdy wszystko Cię przerasta
Krok do ZdrowiaPrzeczytaj na Krok do Zdrowia
Motywacja, gdy wszystko Cię przerasta

Nawet, jeśli jesteś najbardziej pozytywną osobą na świecie, to czasem może opuścić Cię motywacja. Poznaj strategie i sposoby, aby ja odnaleźć.



  • American Psychological Association. APA Dictionary of Psychology  [Internet]. Washington, DC: APA. Disponible en: https://dictionary.apa.org/learned-helplessness
  • Monti, José Galeano, and Oscar Balbuena Jara. “Tortura e indefensión aprendida en adolescentes en privación de libertad.” Revista Paraguay desde las Ciencias Sociales 7 (2016): 129-158.
  • Cepeda P. Análisis de la relación entre la indefensión aprendida y el femicidio [Internet]. Vol. 11. Pontificia Universidad Católica del Ecuador; 2017. Available from: http://repositorio.puce.edu.ec/handle/22000/1311
  • Peña V. Relación Entre Dependencia Emocional e Indefension aprendida en Mujeres víctimas de violencia intrafamiliar [Internet]. Universidad Autónoma del Estado de México; 2019. Available from: http://148.215.1.182/handle/20.500.11799/105655
  • Reyes M. INDEFENSIÓN APRENDIDA Y ESTILO PARENTAL PERCIBIDO EN ESTUDIANTES QUE SUFREN BULLYING DE UNA SECUNDARIA [Internet]. Universidad Autónoma del Estado México; 2019. Available from: http://148.215.1.182/handle/20.500.11799/105652
  • Berengil Llantoy, Ana Paula, and Tessy Anyela Povis Matencio. “Autoconcepto e indefensión aprendida en estudiantes de 2 a 5 año del nivel secundario de una institución educativa pública de Chaclacayo-Lima.” (2019).
  • Vázquez-Valverde C, Polaino-Lorente A. La indefension aprendida en el hombre : Revisión crítica y búsqueda de un algoritmo explicativo. Estud Psicol [Internet]. 1982;11:70–89. Available from: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=65852
  • Sanmartín, Pedro García. “Educar en fortalezas psicológicas para mitigar la vulnerabilidad.” EHQUIDAD. Revista Internacional de Políticas de Bienestar y Trabajo Social 13 (2020): 121-150.