Urazy skalpacyjne: czym są i jak je klasyfikujemy?

Urazy skalpacyjne to wszelkiego rodzaju kontuzje i obrażenia, w efekcie których miękkie części tkanek zostają poważnie uszkodzone i odsłaniają część kostną. Poświęć chwilę na przeczytanie naszego dzisiejszego artykułu, aby dowiedzieć się czegoś więcej na ten temat!
Urazy skalpacyjne: czym są i jak je klasyfikujemy?

Ostatnia aktualizacja: 02 września, 2020

W medycynie urazy skalpacyjne to wszystkie te kontuzje i obrażenia, które powodują rozerwanie miękkich tkanek skóry na dużych obszarach i odsłonięcie kości. Problem ten dotyczy głównie kończyn.

Konsekwencje, jakie powodują urazy skalpacyjne, w większości przypadków nie mają prostego rozwiązania. Kiedy tego typu sytuacje występują na głowie lub tułowiu, zwykle kończą się po prostu śmiercią.

Urazy skalpacyjne – standardowa ich klasyfikacja

W zależności od stopnia uszkodzeń tkanek i ich rozległości istnieją różne rodzaje kategorii obejmujących urazy skalpacyjne. Klasyfikacja urazów tkanek miękkich może pomóc nam zrozumieć ich prawdziwy zasięg i konsekwencje.

Lekarze stosują między innymi klasyfikację Tschernego urazów tkanek miękkich (oryg. Tscherne Classification of Soft Tissue Injury), opisaną w badaniu opublikowanym w czasopiśmie Colombia Médica w 2014 roku. Jako przykład biorą również złamania kości piszczelowej i urazy związane z tkanką miękką.

Zgodnie z klasyfikacją Tschernego urazy tkanek miękkich są pogrupowane w zależności od następujących stopni:

Stopień 0

Urazy skalpacyjne stopnia 0 mają miejsce wtedy, gdy dochodzi do złamań niskoenergetycznych, takich jak kontuzje kręgosłupa lub piszczeli u narciarzy. Nie ma w takim przypadku wyraźnych klinicznych objawów urazu.

Stopień I

Z urazami tej grupy mamy do czynienia wtedy, gdy złamania występują z umiarkowaną energią. Przykładem urazu skalpacyjnego I stopnia jest złamanie lub zwichnięcie stawu skokowego. Uwolniona energia powoduje łagodne do umiarkowanego stłuczenie lub naddarcie tkanki miękkiej.

Uraz dłoni

Urazy skalpacyjne tkanek miękkich mogą również wystąpić w wyniku nacisku, jaki wywiera na nie fragment złamanej kości.

Stopień II

Urazy stopnia II wywodzą się z kontuzji o wysokiej energii. Przykładem tego typu urazów tkanek miękkich są segmentowe zamknięte złamania kości piszczelowej będące następstwem wypadków drogowych i komunikacyjnych.

W takich przypadkach miękkie części ciała podczas uderzenia pochłaniają dużo energii, w wyniku czego dochodzi do głębokiej kontuzji. Ta kategoria obejmuje również rozległe uszkodzenia powierzchniowe.

Być może uznasz także ten artykuł za interesujący: Uszkodzenie łąkotki: cechy i objawy

Stopień III

Ostatnią kategorią są urazy skalpacyjne stopnia III. Obrażenia te są związane z poważnymi uszkodzeniami skóry i mięśni, takimi jak na przykład:

  • Ciężkie urazy naczyniowe.
  • Ostre zespoły ciasnoty przedziałów powięziowych. Jest to poważny stan, który wiąże się ze zwiększonym ciśnieniem w przedziale mięśniowym. Może prowadzić do uszkodzenia nerwów i mięśni, a także problemów z przepływem krwi.
  • Urazy zmiażdżeniowe.
  • Urazy goleniowe.

Jak widać, urazy skalpacyjne należą do najpoważniejszej grupy urazów tkanek miękkich.

Rozwój klasyfikacji Tschernego urazów tkanek miękkich

System klasyfikacji Tschernego ulega nieustannym zmianom. Wszystko z uwagi na konieczność uwzględniania większej liczby czynników i aspektów, które lekarze muszą ocenić.

Klasyfikacja Tschernego została niedawno ponownie rozbudowana. W tej rozszerzonej wersji zastosowano pięciostopniową skalę, która niezależnie określa ilościowo nasilenie urazów skóry, ścięgien, mięśni, naczyń krwionośnych i połączeń nerwowych.

Złamanie palca

Ta nowa klasyfikacja jest dokładniejsza niż poprzednia, opisuje bowiem urazy skalpacyjne w nieco bardziej szczegółowy sposób. Jednak większość autorów nadal używa pierwotnej wersji kategoryzacji Tschernego.

Chociaż klasyfikacja urazów tkanek miękkich może w rzeczywistości być pomocna, ich nasilenie wzrasta w skali ciągłej. Dlatego często trudno jest wiarygodnie sklasyfikować konkretną kontuzję.

Jak leczyć urazy skalpacyjne?

Rozpoznawanie tkanek miękkich i odpowiednie zajęcie się nimi to dwa najważniejsze aspekty leczenia. Oczywiście w takich przypadkach pomoc lekarza jest niezbędna, a nawet wręcz pilna.

Urazy stopnia II i III, zgodnie z klasyfikacją wyjaśnioną w poprzednim rozdziale, na ogół lepiej goją się przy użyciu tymczasowego stabilizatora zewnętrznego i operacji opóźniającej.

Pod tym względem urazy skalpacyjne prawie zawsze wymagają poważnych interwencji chirurgicznych. Ponadto badanie opublikowane w Journal of Emergencies, Trauma, and Shock podkreśla znaczenie podejścia multidyscyplinarnego. Niektóre opcje leczenia obejmują między innymi:

  • Reimplantacja. Polega na złożeniu amputowanych części ciała. Na przykład palców dłoni.
  • Rewaskularyzacja. Jest to przywrócenie dopływu krwi do obszarów cierpiących z powodu dużego braku ukrwienia.

Kiedy nie jest to możliwe, lekarz wykonuje przeszczepy fragmentów skóry lub całych tkanek. Jednak czasami ochrona kończyn nie jest możliwa. Dlatego w takim wypadku lekarz musi wykonać amputację.

Być może uznasz także ten artykuł za interesujący: Amputacja nadkłykciowa – poznaj 14 kroków, z jakich składa się ten proces.

Urazy skalpacyjne: ostateczny powrót do zdrowia

Ostatecznie wybrana przez lekarza procedura będzie zależeć od okoliczności każdego przypadku i oceny zespołu medycznego.

Ostatnim krokiem po zabiegu jest skorzystanie z fizjoterapii pooperacyjnej. Jak podają cytowane źródła, możliwe konsekwencje będą zależeć od stopnia zaawansowania urazu, a także od zastosowanego sposobu leczenia.

To może Cię zainteresować ...
Kontuzja kolana – 5 prostych i pomocnych wskazówek
Krok do ZdrowiaPrzeczytaj na Krok do Zdrowia
Kontuzja kolana – 5 prostych i pomocnych wskazówek

Kontuzja kolana może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia i jakości naszego życia. Poznaj kilak pomocnych wskazówek, które zapobiegają i leczą kon...



  • Arnez, Z. M., Khan, U., & Tyler, M. P. H. (2010). Classification of soft-tissue degloving in limb trauma. Journal of Plastic, Reconstructive and Aesthetic Surgery. https://doi.org/10.1016/j.bjps.2009.11.029
  • Latifi, R., El-Hennawy, H., El-Menyar, A., Peralta, R., Asim, M., Consunji, R., & Al-Thani, H. (2014). The therapeutic challenges of degloving soft-tissue injuries. Journal of emergencies, trauma, and shock, 7(3), 228–232. https://doi.org/10.4103/0974-2700.136870
  • Carlos Oliver Valderrama-Molina; Mauricio Estrada-Castrillón; Jorge Andrés Hincapie; Luz Helena Lugo-Agudelo. 2014. Concordancia intra e interobservador de la clasificación de Oestern y Tscherne para lesiones de tejidos blandos en fracturas cerradas periarticulares del miembro inferior. Colombia Médica. http://www.scielo.org.co/pdf/cm/v45n4/es_v45n4a06.pdf