Dobutamina: co to za lek i do czego służy?

4 lutego, 2020
Dobutamina jest lekiem stosowanym w leczeniu ciężkiej niewydolności serca, takiej jak przypadki będące skutkiem operacji serca lub w przypadku wstrząsu septycznego.

Dobutamina jest lekiem o pozytywnym działaniu inotropowym (omawiamy tę kwestię nieco dokładniej w dalszej części artykułu). Dlatego właśnie jest stosowana w leczeniu niewydolności serca i wstrząsu kardiogennego. Dopamina jest zawsze podawana dożylnie.

Podczas gdy dobutamina jest strukturalnie podobna do dopaminy i innych katecholamin, lek ten jest strukturalnym analogiem izoprenaliny. Ma przy tym różniące się od nich właściwości farmakologiczne, w tym wyżej wspomniane działanie inotropowe, a także chronotropowe i rozszerzające naczynia krwionośne.

W przeciwieństwie do dopaminy, dobutamina nie wpływa na receptory dopaminy. Ale jednak na przykład produkcja moczu w organizmie może wzrosnąć z powodu zwiększonej pojemności minutowej serca.

Dowiedz się czegoś więcej na ten temat czytając nasz dzisiejszy artykuł. Zapraszamy do lektury!

Dopamina a efekty inotropowe i chronotropowe

Dobutamina jest lekiem stosowanym w leczeniu ciężkiej niewydolności serca, takiej jak przypadki będące skutkiem operacji serca lub w przypadku wstrząsu septycznego.
Układ krążenia pełni wiele kluczowych funkcji dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Wśród nich możemy wymienić następujące aspekty:

  • Transport i dystrybucja niezbędnych substancji do tkanek ciała
  • Usuwanie odpadów będących skutkiem funkcjonowania procesów metabolicznych
  • Dostosowanie podaży tlenu i składników odżywczych w różnych stanach fizjologicznych
  • Regulacja temperatury ciała
  • Komunikacja i sygnalizacja międzykomórkowa (humoralna)

Serce ma wiele cech, o których musisz wiedzieć, aby móc w pełni zrozumieć, jak ono działa. Dopiero dysponując taką wiedzą będziesz w stanie w pełni pojąć i docenić mechanizm działania dobutaminy. Najważniejsze aspekty składające się na tę funkcjonalną całość to:

Dobutamina i inne leki

  • Automatyzm. Serce bije automatycznie.
  • Efekt inotropowy. Serce kurczy się pod wpływem pewnych bodźców. Współczulny układ nerwowy ma pozytywne działanie inotropowe. Dlatego właśnie zwiększa zdolność serca do kurczenia się.
  • Chronotropizm. Modyfikacja regularności bicia serca. Współczulny układ nerwowy powoduje tachykardię. Natomiast przywspółczulny układ nerwowy zmniejsza częstość akcji serca.
  • Batmotropizm. Modyfikacja stopnia pobudliwości serca.
  • Dromotropizm. Modyfikacja częstotliwości impulsów serca przez układ bodźcotwórczo-przewodzący serca. Współczulny układ nerwowy ma dodatni efekt dromotropowy, dlatego zwiększa prędkość przewodzenia. Z drugiej strony przywspółczulny układ nerwowy działa odwrotnie.
  • Lusitropizm. Rozluźnienie serca pod wpływem określonych bodźców.

Zobacz także: Metylofenidat: co to jest i do czego służy?

Dobutamina – wskazania do jej zastosowania

Dobutamina jest lekiem stosowanym w leczeniu ostrej niewydolności serca, takiej jak te wywołane podczas operacji serca lub w przypadku wstrząsu septycznego. Wszystkie te działania są uzasadnione charakterystycznymi efektami inotropowymi tego leku.

Ponadto lekarze mogą przepisać dobutaminę pacjentom cierpiącym na zastoinową niewydolność serca, aby zwiększyć wydolność tego organu. Jest ona często stosowana w przypadkach, gdy pacjent wymaga żywienia pozajelitowego jako wsparcia inotropowego w krótkotrwałym leczeniu dekompensacji czynności serca z powodu niedoboru kurczliwości mięśnia sercowego.

Ponadto należy wspomnieć, że lekarze nie zalecają stosowania dobutaminy na potrzeby leczenia choroby niedokrwiennej serca, ponieważ zwiększa ona częstość akcji serca. A zjawisku temu towarzyszy związane z tym wyższe zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen.

Zobacz także: Siedzący tryb życia niesie ze sobą spore ryzyko dla serca – unikaj go!

W jaki sposób dobutamina wyzwala swój wpływ na organizm?

Dobutamina oddziałuje z receptorami adrenergicznymi beta-1 i aktywuje je. Cechuje się również niższą stymulacją receptorów adrenergicznych alfa-1 i beta-2. Z tego powodu jest w stanie zwiększyć kurczliwość mięśnia sercowego i objętość podczas pojedynczego uderzenia. Dlatego właśnie dopamina wywołuje szereg skromnych efektów chronotropowych, powodując zwiększenie pojemności minutowej serca.

W wyniku tych efektów na poziomie hemodynamicznym występują także inne zjawiska. Należą do nich przede wszystkim obniżenie ogólnoustrojowego oporu naczyniowego i ciśnienia napełnienia komory.

Serce

Ponadto ciśnienie krwi ma tendencję do wzrostu ze względu na zwiększoną objętość pojedynczego uderzenia serca. Jednak rozkurczowe ciśnienie krwi i średnie ciśnienie tętnicze zwykle pozostają bez zmian.

Jak wspomnieliśmy na początku naszego dzisiejszego artykułu, dobutamina nie ma wpływu na receptory dopaminy, w przeciwieństwie do tego neuroprzekaźnika. Ponadto nie powoduje uwalniania noradrenaliny z zakończeń nerwowych współczulnych.

Niekorzystne skutki leczenia dobutaminą

Jak każdy inny lek na rynku, także i dobutamina nie jest pozbawiona skutków ubocznych. Pojęcie „skutki uboczne” rozumiemy jako niepożądane i niezamierzone zdarzenia, których pacjent może się spodziewać po rozpoczęciu leczenia danym lekiem.

Niektóre działania niepożądane związane ze stosowaniem dobutaminy to między innymi:

  • Komorowe zaburzenia rytmu
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Zwiększona częstotliwość skurczowa
  • Nudności
  • Ból głowy
  • Angina
  • Trudności w oddychaniu

Kilka słów tytułem posumowania

Dobutamina jest środkiem przepisywanym przez lekarzy na potrzeby leczenia niewydolności serca ze względu na jej zdolność do zwiększania kurczliwości i częstości akcji serca. Może jednak wywołać szereg działań niepożądanych, które pacjent musi ocenić z pomocą swojego lekarza prowadzącego jeszcze przed rozpoczęciem leczenia tym lekiem.

Skonsultuj się ze specjalistą, jeśli masz jakieś pytania dotyczące dobutaminy i powiedz mu, czy bierzesz także inne leki. W ten sposób możesz uniknąć potencjalnych komplikacji wynikających z interakcji zachodzących między lekarstwami.

  • Claveria, J. (2016). Farmacos en Cardiología. Hospital Universitario Central de Asturias.
  • Levy, B., Perez, P., Perny, J., Thivilier, C., & Gerard, A. (2011). Comparison of norepinephrine-dobutamine to epinephrine for hemodynamics, lactate metabolism, and organ function variables in cardiogenic shock. A prospective, randomized pilot study. Critical Care Medicine. https://doi.org/10.1097/CCM.0b013e3181ffe0eb
  • Mraz, S., & Rorabaugh, B. (2007). Dobutamine. In xPharm: The Comprehensive Pharmacology Reference. https://doi.org/10.1016/B978-008055232-3.61634-4