Czym jest solipsyzm i jakie są jego główne idee?

Solipsyzm to nurt filozoficzny, który zakłada, że jedyną rzeczą, jaka istnieje, jest własna świadomość. Dowiedz się więcej na ten temat.
Czym jest solipsyzm i jakie są jego główne idee?

Ostatnia aktualizacja: 16 maja, 2022

Solipsyzm to nurt filozoficzny, który broni tego, że jedyną rzeczą, jaka istnieje, jest własna świadomość. Zakłada, że wszystko, co nazywamy „rzeczywistością”, jest tworzone przez umysł. Innymi słowy, jest to stanowisko filozoficzne, które utrzymuje, że nic nie istnieje poza treściami stworzonymi przez własną świadomość.

Solipsyzm to idea, która była obecna w teoriach wielkich filozofów, takich jak René Descartes i George Berkeley. Poniżej przedstawimy postulaty tego nurtu i omówimy krytykę, jaką otrzymał.

Solipsyzm – główne założenia

Termin solipsyzm pochodzi od łacińskich słów solus, co oznacza „sam” oraz ipse, które odnosi się do „siebie”. Dlatego jego znaczenie w tłumaczeniu bezpośrednim brzmiałoby „tylko siebie”.

Tak więc słowo to niesie ideę, że istnieje tylko własna świadomość i że reszta wszechświata (w tym inne istoty ludzkie) jest niczym innym jak wytworem ludzkiego umysłu lub wyobraźni.

Tylko własne istnienie można potwierdzić

W tym przypadku solipsyzm broni, że jedyne, czego możemy być pewni, to nasze własne istnienie. Dlatego nigdy nie możemy udowodnić, że naprawdę istnieje coś innego.

Własne doświadczenia są prywatne

Nie da się poznać doświadczeń i odczuć innych, tak jak nie możemy wiedzieć, czy są one takie jak nasze.

Jaźń jest jedyną rzeczą, która naprawdę istnieje

To, co znane jest jako świat zewnętrzny, jest postrzeganiem naszego własnego ja. Tak więc wszystko sprowadza się do tego i nie istnieje nic, co istnieje niezależnie od tego.

René Descartes. Solipsyzm
René Descartes jest uważany za przedstawiciela niektórych idei solipsyzmu.

Tylko własne myśli są prawdziwe

Na świecie nie ma nic innego poza jednostką i jej świadomością. Dlatego treści tego są jedynymi naprawdę prawdziwymi elementami rzeczywistości.

Nauka obiektywna nie ma sensu

Ponieważ cała wiedza powstaje w umyśle jednostki, nie ma sensu mówić o nauce obiektywnie badającej świat zewnętrzny i rządzące nim prawa.

Rzeczy są o tyle, o ile są postrzegane

W przypadku solipsyzmu rzeczy mogą istnieć tylko wtedy, gdy podmiot myśli lub postrzega je. Kiedy nie ma ich w umyśle jednostki, po prostu przestają istnieć.

Rodzaje solipsyzmu

W tym nurcie można zidentyfikować różne stanowiska solipsystyczne. Pozwoliło to na pojawienie się typologii.

Solipsyzm metafizyczny lub ontologiczny

Jest to najbardziej radykalna wersja i wspiera założenie, że istnieje tylko własna świadomość i wszystko inne jest od niej zależne. Wykładnikiem tego typu solipsyzmu byłby George Berkeley, który odrzucał obiektywne istnienie rzeczywistości, zarówno bezpośredniej, jak i materialnej.

Byłoby to podporządkowane percepcji człowieka. Innymi słowy, umysł byłby jedynym miejscem, w którym można znaleźć prawdziwe istnienie rzeczy.

Solipsyzm gnoseologiczny

Niekoniecznie zaprzecza istnieniu rzeczywistości zewnętrznej wobec świadomości. Ale potwierdza, że jedyną rozpoznawalną rzeczą jest to, co pochodzi z umysłu, takie jak same idee i odczucia. Dlatego zawartość świadomości jest jedynym słusznym przedmiotem badań.

Byłby to solipsyzm wyznawany przez Kartezjusza, który twierdził, że prawdziwą wiedzę uzyskuje się poprzez badanie własnych idei za pomocą rozumu. W tym przypadku znamy rzeczy z idei, które powstają z nich w naszej świadomości i które są uzyskiwane z tego, co postrzegamy.

W tej samej linii znajdujemy Christine Ladd-Franklin, która broniła, że ludzie są zapośredniczeni i ograniczeni sposobem rozumienia świata zewnętrznego. Dlatego jedyną pewnością, jaką mamy, jest nasza własna percepcja. Reszty nie można ani poznać, ani zapewnić.

Solipsyzm metodologiczny

Potwierdza to, że sami i sami możemy dojść do prawdziwej wiedzy, niezależnie od wszelkiej komunikacji społecznej.

Solipsyzm empatyczny

To utrzymuje, że nie jest możliwe dokładne zrozumienie doświadczenia innych czujących istot. W ten sposób zawsze będziemy odizolowani od innych, pomimo naszych kontaktów społecznych. Jednym z najbardziej reprezentatywnych przedstawicieli tego nurtu jest Thomas Nagel.

Kobieta z emotikonami. Emocje.
W swoim aspekcie badania stosunków społecznych solipsyzm empatyczny potwierdza, że nigdy nie możemy poznać prawdziwego doświadczenia innych.

Dowiedz się więcej: Czas z perspektywy filozoficznej

Solipsyzm – krytyka

Chociaż prawdą jest, że jedyną rzeczą, której możemy być bardziej pewni, jest nasze własne istnienie, prawdą jest również, że istnieją solipsystyczne argumenty, które są nie do przyjęcia. A to ostatnie znalazło odzwierciedlenie w krytykach tego nurtu.

Jednym z zarzutów wobec solipsyzmu byłoby to, że jeśli to własna świadomość wytwarza całą rzeczywistość, dlaczego ktoś miałby brać na siebie tworzenie bólu i cierpienia dla siebie? Inna krytyka dotyczyłaby języka: dlaczego potrzebujemy systemu komunikacji, jeśli inni ludzie nie istnieją poza naszym umysłem?

Można też zakwestionować ideę śmierci w solipsyzmie, czy jest ona naturalna, czy sprowokowana. Kiedy człowiek umiera, czy umysł przetrwa, czy też ginie wraz z ciałem? A jeśli ktoś odbiera nam życie, czy atak jest wyimaginowany? Jeśli tak, to dlaczego mielibyśmy zakończyć własne życie?

Na pytanie o ból i cierpienie solipsysta może odpowiedzieć, że ból, który sami sobie zadajemy, ma cel. Niezależnie od tego, czy jest to rodzaj nieświadomej karmy, czy sposób na doświadczanie nowych emocji.

Podobnie, kolejnym solipsystycznym kontrargumentem za istnieniem bólu byłaby potrzeba, by się nie nudzić. W tym przypadku doświadczany ból pojawia się, aby nas bawić. Podczas gdy dla krytyków solipsyzmu język służy do komunikowania się z innymi ludźmi, którzy naprawdę istnieją, solipsyści twierdzą, że inni nie istnieją, więc wymyślamy język, aby bawić się, wyobrażając sobie, że mówimy.

Subiektywne myślenie i myślenie siebie

Nie wszystkie stanowiska solipsyzmu są tak radykalne, jak stanowisko ontologiczne czy metafizyczne, negujące istnienie świata zewnętrznego. W ten sposób możemy znaleźć prądy afirmujące solipsyzm w jednym obszarze rzeczywistości, takim jak wiedza czy stosunki społeczne. Niezależnie od przypadku, ważne jest, abyśmy zastanowili się, w jakim stopniu ludzka podmiotowość przenika nasze życie.

To może Cię zainteresować ...
Książki filozoficzne, które koniecznie powinieneś przeczytać
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Książki filozoficzne, które koniecznie powinieneś przeczytać

Czy fascynują cię książki filozoficzne? Oto lista niezbędnych do przeczytania książek dotyczących filozofii, które zaspokoją każdy gust.