Szkorbut. Jakie są jego najczęstsze objawy i co go powoduje?

Wydawać by się mogło, że w dzisiejszych czasach nikt już nie choruje na szkorbut. Nic bardziej mylnego. Co warto o nim wiedzieć?
Szkorbut. Jakie są jego najczęstsze objawy i co go powoduje?

Ostatnia aktualizacja: 19 października, 2021

Szkorbut należy do grupy chorób znanych jako awitaminoza. Do tej grupy należą schorzenia, w których ludzie cierpią na niedobory niektórych witamin, których organizm potrzebuje do prawidłowego rozwoju funkcji organizmu. W dzisiejszym artykule opowiemy o tym, w jaki sposób i w jakich okolicznościach rozwija się szkorbut.

Ludzie ze szkorbutem doświadczają niedoboru witaminy C, znanej również jako kwas askorbinowy. Choroba ta nie jest obecnie zbyt powszechna ze względu na łatwy dostęp do owoców zawierających witaminę C.

Jednak w historii wiele razy ludzie cierpieli na niedobory żywieniowe, których konsekwencją często bywał szkorbut. Na przykład podczas długich rejsów łodzią nie było stałego dostępu do świeżych owoców. Rozwój choroby inicjowały również przedłużające się susze na różnych obszarach, które uniemożliwiały dokonanie obfitych zbiorów.

Obecnie osoby chore na szkorbut lekarze diagnozują w obozach dla uchodźców. Wynika to z ich trudnych warunków życiowych. Inne obszary na świecie, na których panuje ubóstwo i gdzie uprawy są jedynym źródłem dochodu, również obecny jest szkorbut. Przyjrzyjmy się więc objawom i leczeniu tej choroby.

Szkorbut, a witamina C

Logo witaminy C z pomarańczą.

Niedobór witaminy C może powodować szkorbut. Dlaczego więc ta substancja jest tak ważna dla ludzi? Wyjaśnienie leży w jej roli jako czynnika wspomagającego enzymy.

Aby syntetyzować kolagen, organizm potrzebuje enzymu zwanego hydroksylazą propylo-lizylową. Jednak nie spełnia on swojej roli, jeśli nie połączy się z witaminą C. Na dłuższą metę, jeśli nie będzie produkcji kolagenu, konsekwencje poniosą różne tkanki, od skóry po kości.

Ponadto witamina C jest niezbędna do syntezy kortykosteroidów i hormonów, takich jak aldosteron. Również w układzie pokarmowym żelazo może przenikać przez błonę śluzową jelit za pomocą kwasu askorbinowego. Tak więc całe ciało potrzebuje witaminy C, aby uniknąć niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Ponadto witamina C jest naturalnym przeciwutleniaczem. Blokuje negatywny wpływ wolnych rodników wytwarzanych przez metabolizm komórkowy. W ten sposób pomaga ciału walczyć ze skutkami starzenia.

Nie jesteśmy w stanie wyprodukować witaminy C od podstaw, więc musimy ją pozyskiwać z żywności. Owoce cytrusowe zawierają najwięcej kwasu askorbinowego. Jednak można również uzyskać wystarczającą ilość z jagód i zielonych warzyw liściastych.

Ciało potrzebuje prawie stałego zapasu 1500 miligramów witaminy C, aby prawidłowo funkcjonować. Możesz utrzymać tę ilość, spożywając co najmniej 60 miligramów kwasu askorbinowego dziennie. Ogólnie rzecz biorąc, normalne diety spełniają to minimum.

Objawy szkorbutu

Osoba cierpiąca na szkorbut szybko zauważa, że podstawowe objawy mają związek z produkcją kolagenu. Dlatego częstym objawem jest zapalenie dziąseł. Mają one tendencję do krwawienia, gdy dotykasz ust lub myjesz zęby.

Szkorbut wpływa również na skórę z tego samego powodu, z którego wpływa na kolagen. Mogą pojawić się pęknięcia, które zaczną krwawić, jeśli są wystarczająco głębokie. Mogą się również tworzyć rozstępy. Ponadto możesz zauważyć objawy skórne pod paznokciami.

Innym objawem szkorbutu jest anemia z powodu braku wchłaniania żelaza. Jest to bardziej postępujący i mniej gwałtowny, często trwający latami objaw. Anemia prowadzi do zmęczenia, braku siły, zwiększonej suchości skóry i zaburzeń poznawczych. Ponadto rany nie goją się szybko u pacjentów ze szkorbutem. Ma to związek z ich anemią i brakiem kolagenu niezbędnego do naprawy skóry.

Leczenie szkorbutu

Szereg produktów bogatych w witaminę B.

Jak można się domyślić, leczenie szkorbutu polega na dostarczaniu wystarczającej ilości kwasu askorbinowego, którego organizmowi brakuje. W ten sposób można uzupełnić braki. Nie można tego jednak zrobić natychmiast poprzez poprawę diety. Na tym etapie najczęściej jest już uszkodzona błona śluzowa jelit.

Zwykle profesjonalista zaczyna od podania dawki witaminy C, dożylnie lub w specjalnych preparatach doustnych. Ta dawka początkowa może wynosić nawet 1000 miligramów dziennie przez okres do dwóch pełnych tygodni.

Gdy ciało się ustabilizuje, lekarz będzie kontynuował podawanie mniejszych dawek, aż złogi kwasu askorbinowego osiągną odpowiednie ilości do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiedź jest na ogół szybka, a pacjenci nie mają tendencji do komplikacji związanych z leczeniem.

Należy również pamiętać, że szkorbut bardzo rzadko pojawia się sam. Z powodu nieodpowiedniej diety często pojawiają się również inne niedobory żywieniowe. Pracownicy służby zdrowia mają tendencję do jednoczesnego śledzenia różnych niedoborów witamin i minerałów. Dlatego najczęściej stosują leczenie kompleksowe.

Wniosek

Szkorbut nadal występuje u pacjentów w różnych rejonach globu. Chociaż nie jest tak powszechny, jak przed wieloma laty nadal zdarzają się tego przypadki. Kluczem jest zrozumienie objawów i leczenia szkorbutu oraz ocena stanu pacjenta.

To może Cię zainteresować ...
Dlaczego witaminy odgrywają kluczową rolę w diecie?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Dlaczego witaminy odgrywają kluczową rolę w diecie?

Witaminy odgrywają kluczową rolę w organizmie każdego człowieka. Poznaj związane z nimi korzyści zdrowotne i zobacz dlaczego warto zadbać o dietę.



  • Shand AG, Wilding JPH. Nutritional factors in disease. In: Ralston SH, Penman ID, Strachan MWJ, Hobson RP, eds. Davidson’s Principles and Practice of Medicine. 23rd ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2018:chap 19.
  • Nguyen, Roland TD, David M. Cowley, and James B. Muir. “Scurvy: a cutaneous clinical diagnosis.” Australasian journal of dermatology 44.1 (2003): 48-51.
  • Khalife, Roy, et al. “Scurvy, an old story in a new time: The hematologist’s experience.” Blood Cells, Molecules, and Diseases 76 (2019): 40-44.
  • Maxfield, Luke, and Jonathan S. Crane. “Vitamin C deficiency (scurvy).” (2019).