Opóźnienia w rozwoju mowy u dzieci: rodzaje i objawy

26 września, 2020

Komunikacja stoi za skokami w rozwoju ludzi. Jednak nie każdy jest w stanie rozwinąć w sobie tą umiejętność w prawidłowy sposób lub w takim samym tempie co inni. W dzisiejszym artykule pragniemy zwrócić uwagę na opóźnienia w rozwoju mowy u dzieci, ich rodzaje, objawy oraz przyczyny.

Komunikacja stoi za skokami w rozwoju ludzi. Jednak nie każdy jest w stanie rozwinąć w sobie tą umiejętność w prawidłowy sposób lub w takim samym tempie co inni. W dzisiejszym artykule pragniemy zwrócić uwagę na opóźnienia w rozwoju mowy u dzieci, ich rodzaje, objawy oraz przyczyny.

Już od chwili narodzin dzieci zaczynają wyrażać swoje potrzeby za pomocą łez, uśmiechów i innych gestów. Gdy dorastają, włączają do swojego repertuaru nowe sposoby komunikacji, a nawet wypowiadają swoje pierwsze słowa. Jednak wiele dzieci z różnych powodów doświadcza opóźnień w rozwoju mowy.

W związku z tym mają większe trudności z wyrażaniem samych siebie, a czasami z byciem zrozumianymi przez innych. Dzisiaj przyjrzymy się bliżej kwestii opóźnień w rozwoju mowy u dzieci.

Opóźnienia w rozwoju mowy u dzieci mogą wywierać wpływ na ich interakcje z innymi osobami, osobowość i umiejętność uczenia się. Jednak takie opóźnienia wcale nie zdarzają się aż tak rzadko.

W rzeczywistości okazuje się, że od 5 do 10% dzieci w wieku szkolnym przejawia jakieś trudności w zakresie wyrażania samych siebie. Tak przynajmniej twierdzą statystyki Wydziału Zdrowia na Uniwersytecie Michigan.

Opóźnienia w rozwoju mowy u dzieci: problemy komunikacyjne

Rodzaje i objawy

Istnieją dwa rodzaje opóźnień w rozwoju mowy u dzieci. Pierwsze z nich to zaburzenie rozumienia mowy, które odnosi się do trudności ze zrozumieniem języka. Z kolei drugie to zaburzenie ekspresji mowy, w którym występują trudności w komunikacji za pomocą słów. W wielu przypadkach dzieci doświadczają połączenia tych dwóch zaburzeń.

Dzieci niosące szkolne plecaki

Odkrycie opóźnień w rozwoju mowy u dziecka może zająć sporo czasu. Jednak istnieją objawy, które mogą zwrócić uwagę rodziców i sprawić, że zaczną podejrzewać istnienie jakiegoś problemu. Zaliczamy do nich:

  • Brak gaworzenia około 15. miesiąca życia,
  • Brak mowy do momentu ukończenia 2. roku życia,
  • Nieumiejętność tworzenia krótkich zdań w wieku 3 lat,
  • Trudności z wykonywaniem poleceń,
  • Dziecko nie reaguje, gdy inni do niego mówią,
  • Zła wymowa lub artykulacja,
  • Trudności ze złożeniem słów w zdanie,
  • Wypowiadanie zdań z brakującymi słowami.

Przeczytaj również: Lęk społeczny u dziecka? Oto 4 sposoby, by mu pomóc

Przyczyny opóźnień w rozwoju mowy u dzieci

Opóźniania w rozwoju mowy u dzieci zazwyczaj mają swoje źródło w mózgu. Jednak czasami mogą pojawiać się w wyniku niedoborów fizycznych, problemów z przystosowaniem społecznym lub trudności z uczeniem się.

Do głównych przyczyn zaliczamy:

  • Utratę słuchu. Dzieci, które mają problemy ze słuchem, dość często mają trudności z opanowaniem mowy.
  • Autyzm. Nie wszystkie dzieci z autyzmem mają trudności z wysławianiem się. Jednak czasami opóźnienia w rozwoju mowy są związane z autyzmem.
  • Problemy natury neurologicznej. Takie schorzenia jak mózgowe porażenie dziecięce czy atrofia mięśni mogą wywierać wpływ na mięśnie, które są niezbędne do mówienia.
  • Problemy środowiskowe. Dzieci, które zmagają się z porzuceniem, znęcaniem się lub izolacją mogą mieć trudności z nauką mowy. Czasami w takich przypadkach brak komunikacji jest selektywny.
  • Apraksja mowy. To schorzenie, w którym mięśnie niezbędne do mówienia nie reagują na sygnały płynące z mózgu.

Leczenie opóźnień w rozwoju mowy u dzieci

Czasami trudno jest określić, czy opóźnienie w rozwoju mowy powstało w wyniku jednego z wyżej opisanych problemów, czy też stanowi przejściową sytuację. W każdym razie najlepiej jest zasięgnąć porady pediatry, jeśli zauważysz, że Twoje dziecko nie osiąga właściwych punktów odniesienia w komunikacji.

Wcześnie postawiona diagnoza pomoże szybciej znaleźć właściwe rozwiązanie.

Trudności językowe u dzieci – 6 ćwiczeń

W zależności od przyczyny, pediatra może wysłać dziecko z opóźnieniami w komunikacji do laryngologa, logopedy, psychologa, a nawet pracownika opieki społecznej. Najlepiej byłoby, gdyby dzieckiem opiekował się multidyscyplinarny zespół, który współpracuje ze sobą, aby pobudzić komunikację.

Kluczową rolę w odniesieniu sukcesu w każdej terapii odgrywa zaangażowanie rodziny. Rodzice muszą uczestniczyć w całym procesie, bez względu na to, czy w grę wchodzi stymulacja języka czy też ustalenie sposobów komunikacji niewerbalnej.

Warto również przeczytać: Rozwój mowy u dziecka – jak pobudzić go zabawą?

Podpowiedzi dla rodziców

Od momentu narodzin dzieci zaczynają uczyć się o wszystkim, co otacza je w nowym środowisku. Jedno z pierwszych doświadczeń sensorycznych, jakiego doznają poza brzuchem mamy, to wrażenia słuchowe.

Nawet znajdując się jeszcze w macicy, w 18. tygodniu ciąży, płód zaczyna słyszeć pierwsze odgłosy. Z kolei w 25. i 26. tygodniu ciąży może na nie reagować poprzez swoje ruchy.

Właśnie dlatego eksperci zalecają zacząć rozmawiać z dzieckiem tuż po jego narodzinach, a nawet jeszcze przed nimi. Oto inne bodźce, które również wspomogą szybki rozwój umiejętności komunikacyjnych, gdy dziecko będzie rosło:

  • Odpowiadanie na gaworzenie ze pomocą słów i dźwięków,
  • Śpiewanie dziecku od najwcześniejszych lat jego życia,
  • Czytanie na głos książek. Możesz zacząć od książek dla dzieci, a potem zmieniać je na bardziej poważne, gdy dziecko będzie rosło.
  • Odpowiadanie na wszystkie pytania dziecka.
  • Uczenie go nazw różnych rzeczy, nawet jeśli jest jeszcze niemowlęciem i nadal nie mówi.

Jeżeli podejrzewasz, że Twoje dziecko może mieć opóźnienia w rozwoju mowy, skontaktuj się ze specjalistą w tej dziedzinie. Jak już wspomnieliśmy, wcześnie postawiona diagnoza pozwoli znaleźć odpowiednią terapię, która pomoże rozwiązać trudności dziecka.

  • Fetal development: Stages of growth. (2014). my.clevelandclinic.org/health/articles/7247-fetal-development-stages-of-growth
  • Your baby’s hearing and communicative development checklist. (2010). nidcd.nih.gov/health/hearing/pages/silence.aspx
  • Speech and language delay in children. McLaughlin MR. (2011). aafp.org/afp/2011/0515/p1183.html
  • Evidence summary: Other supporting document for speech and language delay and disorders in children age 5 and younger: Screening.  Wallace IF, et al. (2015). uspreventiveservicestaskforce.org/Page/Document/evidence-summary30/speech-and-language-delay-and-disorders-in-children-age-5-and-younger-screening
  • What is Receptive Language Delay? Spech and lenguage kids. https://www.speechandlanguagekids.com/receptive-language-delay/
  • Speech and Language Development.C.S. Mott Children Hospital, Michigan Medicine. https://www.mottchildren.org/posts/your-child/speech-and-language-development