Bradykardia: przyczyny, objawy i leczenie

Czy kiedykolwiek czułeś, że Twoje serce nie bije tak mocno i szybko, jak normalnie? Ten stan jest znany jako bradykardia. Tym razem powiemy Ci, jakie są jej przyczyny i jakie terapie pomagają temu zaradzić.
Bradykardia: przyczyny, objawy i leczenie

Ostatnia aktualizacja: 18 marca, 2021

Jeśli serce bije wolniej niż normalnie, u pacjenta może być stwierdzona bradykardia. W normalnych warunkach rytm serca zaczyna się, gdy generuje się impuls elektryczny. Następnie jest on wysyłany przez węzeł zatokowy – zwany także „zatokowo-przedsionkowym” – znajdujący się w prawym przedsionku.

Ten węzeł odpowiada z kolei za ustalanie tętna i rytmu. Z tego powodu jest uważany za swego rodzaju „rozrusznik serca”. Czasami, jeśli ścieżki przewodzenia ulegają uszkodzeniu lub jeśli istnieje dodatkowa ścieżka, serce zmienia rytm. Dlatego może bić zbyt szybko (tachykardia), zbyt wolno (bradykardia) lub nieregularnie.

Te nieprawidłowe sposoby bicia serca określa się jako arytmie”. Mogą występować zarówno w górnych jamach serca (przedsionkach), jak i w dolnych komorach serca (komorach). W tym przypadku skupimy się na definicji bradykardii i dostępnych metodach jej leczenia.

Co to jest bradykardia?

Termin bradykardia odnosi się do szeregu stanów, w których serce bije wolniej niż zwykle. W szczególności chodzi tu o rytm, który wynosi mniej niż 60 impulsów lub uderzeń na minutę.

Według artykułu w Trends in Cardiovascular Medicine jest to normalne zjawisko u młodych sportowców lub gdy występuje jako część procesu starzenia lub choroby. Z drugiej strony można je sklasyfikować według poziomu przemienności zwolnionego rytmu w ramach hierarchii układu przewodzenia serca.

Badanie EKG
Jeśli serce bije nienormalnie wolno, nazywa się to bradykardią.

Przeczytaj również ten przydatny artykuł: Wzmocnić serce – 9 sposobów, aby to zrobić

Skąd się bierze bradykardia?

Bradykardia może wystąpić u sportowców lub osób, które wchodzą w stan głębokiego relaksu. Występuje również często u pacjentów z chorobami serca lub poddawanych działaniu pewnych leków. Możliwe przyczyny bradykardii, według Kliniki Mayo, obejmują:

  • Uszkodzenie tkanki serca z powodu starzenia.
  • Zmiany w tkance serca spowodowane chorobami serca.
  • Wrodzone wady serca.
  • Infekcje tkanki serca.
  • Powikłanie po operacji serca.
  • Brak kontroli poziomu potasu lub wapnia we krwi.
  • Obturacyjny bezdech senny.
  • Choroby zapalne, takie jak toczeń.
  • Leki na zaburzenia rytmu serca.

Główne objawy bradykardii

Obraz kliniczny arytmii obejmuje zarówno bezobjawowe znaki elektrokardiograficzne, jak i szeroką gamę objawów somatycznych. W przypadku bradykardii najczęściej występują:

  • Zawroty głowy lub oszołomienie
  • Półomdlenie.
  • Zmęczenie.
  • Ból w klatce piersiowej.
  • Trudności w oddychaniu.
  • Dezorientacja.

Należy zauważyć, że jeśli objawy są ciężkie, należy zastosować leczenie farmakologiczne i w razie potrzeby rozważyć wszczepienie rozrusznika serca.

Powikłania choroby

Bez szybkiego podjęcia leczenia bradykardia może prowadzić do komplikacji zdrowotnych. Poniżej szczegółowo opisujemy te najbardziej istotne.

  • Niezdolność serca do pompowania wystarczającej ilości krwi (niewydolność serca).
  • Nagłe zatrzymanie akcji serca lub nagła śmierć.
  • Powtarzające się omdlenia.
  • Zmiany ciśnienia krwi (niedociśnienie i nadciśnienie).

Diagnoza

Aby ustalić rozpoznanie bradykardii, kluczowe jest znalezienie związku przyczynowego między objawami a różnymi nieprawidłowościami, które mogą pojawić się na elektrokardiogramie (EKG). Biorąc pod uwagę sporadyczny i nieprzewidywalny charakter tego stanu, proces ten może być trudny.

Ważne jest, aby wziąć pod uwagę historię choroby pacjenta i wykonać 12-punktowe EKG powierzchniowe. Można również wykonać zapis elektrokardiograficzny holterowy (długotrwały holter EKG) oraz test wysiłkowy.

Bradykardia – leczenie

Leczenie bradykardii powinno być ograniczone tylko do tych pacjentów, u których udokumentowano wyraźną korelację między objawami a rytmem. Pacjenci bez objawów nie wymagają specjalnego leczenia.

Ogólnie rzecz biorąc, pierwszym środkiem leczenia osób z objawami jest odstawienie jakichkolwiek leków spowalniających tętno. Ponadto należy rozpocząć leczenie jakiejkolwiek innej choroby podstawowej u pacjenta.

Ostatecznie, gdy inne metody leczenia nie działają, lekarz sugeruje wszczepienie stałego rozrusznika serca. Jeśli do tego dojdzie, specjalista poinformuje o wszystkich niezbędnych szczegółach, takich jak ryzyko, korzyści i niezbędne przygotowanie do umieszczenia tego urządzenia.

Rozrusznik serca
Jeśli pacjenci odrzucą pierwszą linię leczenia bradykardii, lekarz może zalecić wszczepienie  rozrusznika serca.

Przeczytaj również ten interesujący artykuł: Sztuczne serce: nadzieja dla pacjentów bez dawców

Prognoza

Progresja i rokowanie w bradykardii będzie zależało od wielu czynników, takich jak:

  • Wiek.
  • Palenie tytoniu
  • Spożywanie alkoholu.
  • Używanie narkotyków rekreacyjnych.
  • Współistniejące choroby układu krążenia.
  • Powikłania zakrzepowo-zatorowe.

Naturalny rozwój tego zaburzenia jest bardzo zróżnicowany i często nieprzewidywalny. Pacjenci, u których w przeszłości występowały omdlenia z powodu bradykardii, mogą nadal mieć nawracające objawy.

Częstość nagłych zgonów jest jednak niska. Niestety leczenie przy użyciu rozrusznika nie wydaje się poprawiać całkowitego czasu przeżycia. Jednak zmniejsza uciążliwość objawów.

W każdym razie wskazane jest utrzymanie regularnej kontroli lekarskiej, ponieważ tylko odpowiednie interwencje medyczne pozwalają uniknąć powikłań. Lekarz rodzinny lub specjalista kardiolog będzie mógł zlecić badań i leczenie, gdy tylko będą tego wymagały jakieś zmiany.

To może Cię zainteresować ...
Czy wiesz, jak stres wpływa na serce?
Krok do Zdrowia
Przeczytaj na Krok do Zdrowia
Czy wiesz, jak stres wpływa na serce?

Chociaż dokładne mechanizmy wciąż nie są w pełni zrozumiałe wykazano, że stres emocjonalny wpływa na wiele różnych chorób. Odkryj jak stres wpływa ...



  • Vogler, J., Breithardt, G., & Eckardt, L. (2012). Bradiarritmias y bloqueos de la conducción. Revista Española de Cardiología, 65(7), 656–667. https://doi.org/10.1016/j.recesp.2012.01.025
  • Sidhu S, Marine JE. Evaluating and managing bradycardia. Trends Cardiovasc Med. 2020 Jul;30(5):265-272. doi: 10.1016/j.tcm.2019.07.001. Epub 2019 Jul 9. PMID: 31311698.
  • Alliance, A. (2018). Programa de Estudio y Tratamiento de las Arritmias Cardiacas. https://www.heartrhythmalliance.org/files/files/A-A Uraguay/100915-FINAL-AA-Uruguay-Bradicardia (ritmo cardíaco lento).pdf
  • Hernández, G. A. (2007). Symptomatic bradicardia and pacemaker use in the emergency room. Revista Facultad de Medicina (Colombia), 55(3), 191–209.
  • Vogler, J. (2015). ´ n Bradiarritmias y bloqueos de la conduccio. 65(7), 656–667.