Alergiczny nieżyt nosa czyli katar sienny – co warto wiedzieć?

· Styczeń 4, 2018
Alergiczny nieżyt nosa to najczęstsza z przyczyn wizyt u alergologa w wielu krajach. Ta chroniczna dolegliwość w ostatnich dziesięcioleciach zwiększyła częstotliwość występowania od 10 do 25%. Mimo wszystko nadal w kwestii diagnozowania dolegliwości istnieje pewne zamieszanie, ponieważ objawy kataru siennego są często bardzo podobne do objawów innych chorób.

Alergiczny nieżyt nosa, znany również jako katar sienny to choroba chroniczna, która powstaje na bazie reakcji organizmu na czynniki zewnętrzne. Błona śluzowa nosa w kontakcie z nimi staje się nadaktywna, co z kolei wpływa na oczy i nos.

Alergiczny nieżyt nosa stanowi odpowiedź obronną organizmu związaną z działaniem przeciwciał IgE. Pobudzają one uwalnianie przekaźników chemicznych komórek z konkretnym antygenem uzdolnionych do opanowywania infekcji.

W tym samym czasie antygeny (bądź immunoglobuliny – Ig) same w sobie są substancjami toksycznymi wytwarzającymi przeciwciała. Z tego właśnie powodu, w organizmie powstaje odpowiedź obronna na nie same. W efekcie zachodzących procesów chemicznych organizm znajduje się w stanie gwałtownie następującej nadwrażliwości związanej z opóźnioną reakcją zapalną.

Alergiczny nieżyt nosa – objawy

Jeśli chodzi o dolegliwość, jaką jest alergiczny nieżyt nosa, objawy w dużym stopniu zależą od osoby. Warto też pamiętać, że aby zdiagnozować chorobę, niekoniecznie muszą się pojawić wszystkie wymienione objawy.

Oto najczęściej występujące:

  • Zmęczenie w ciągu dnia
  • Bóle głowy
  • Zatkany nos
  • Opuchnięcie przełyku i gardła
  • Zaburzenia snu
  • Uporczywe swędzenie nosa i gardła
  • Nadmierna wydzielina z nosa
  • Nieregularna linia nosa
  • Częste kichanie „seriami”
  • Objawy alergiczne (podkrążone oczy, objaw Dennie – Morgana, pękanie ścian nosa)
  • Objawy na spojówkach (zaczerwienienie oczu, swędzenie, łzawienie)
  • Twarz adenoidalna (zobojętniony wyraz twarzy, nieobecne spojrzenie, półotwarte usta, oddychanie przez usta)
  • Blada, przezroczysta wydzielina z nosa.

Koniecznie zobacz też artykuł: Chore migdałki? – Poznaj najlepsze domowe sposoby

Czynniki powiązane

Istnieje cały szereg czynników powiązanych z pojawianiem się kataru siennego.

Alergia a nieżyt nosa

Wśród nich znajdują się:

  • Skłonności genetyczne narażające na alergiczny nieżyt nosa.
  • Mieszkanie w obszarach większego ryzyka.
  • Wczesny kontakt z czynnikami stanowiącymi alergeny.
  • Nadużywanie antybiotyków w dzieciństwie.
  • Występowanie kataru siennego lub zmian atopowych powiązanych z alergią w rodzinie.
  • Wystawianie się na szkodliwe czynniki środowiskowe takie jak dym papierosowy, roztocza, sierść zwierząt.

Koniecznie przeczytaj też artykuł: Roztocza – jak możemy się ich pozbyć?

Alergiczny nieżyt nosa – rodzaje

Alergiczny nieżyt nosa występuje w dwóch formach: może być sezonowy lub chroniczny.

Sezonowy alergiczny nieżyt nosa związany z porą roku

Znany powszechnie jako alergia na pyłki. To właśnie ten rodzaj stanowi aż 75% przypadków. Pojawia się zazwyczaj między zimą i wiosną (na półkuli północnej) i wynika z kwitnięcia oraz pylenia.

Charakterystyczne objawy tego rodzaju dolegliwości obejmują między innymi: silne swędzenie oczu, uszu i gardła. Zazwyczaj objawy nasilają się po wyjściu na wolne powietrze lub po spędzeniu na dworze dłuższego czasu, zwłaszcza w godzinach pylenia (między 5:00 a 10:00 i 19:00 a 22:00).

Nieprzyjemne swędzenie zmniejsza się zazwyczaj w chłodniejsze, wilgotne i deszczowe dni.

Kwiaty na drzewie, alergia i nieżyt nosa

Może zainteresuje Cię również artykuł: Sezonowa alergia – uniknij jej z pomocą natury!

Permanentny alergiczny nieżyt nosa

Ten rodzaj kataru siennego jest wywoływany głównie zarodnikami grzybów (Alternaria i Cladosporium), kurzem oraz sierścią kotów, psów i gryzoni.

Objawy w dużej mierze przypominają alergiczny nieżyt nosa typu sezonowego, z tą różnicą, że swędzenie oczu jest lekkie a z kolei stopień zatkania nosa – znacznie silniejszy.

W rezultacie osoba dotknięta dolegliwością zaczyna oddychać przez usta, ma nosowy głos oraz z czasem częściowo traci smak i węch – to kilka najbardziej typowych objawów.

Często występujące alergeny

Istnieje długa lista alergenów, ale wśród nich najczęstsze to:

Dmuchawiec, alergia i nieżyt nosa

  • Pyłki kwiatów i drzew
  • Enzymy
  • Pewne pokarmy
  • Lekarstwa
  • Materiały (lateks, guma, niektóre tkaniny)
  • Sierść zwierząt oraz ich mocz lub ślina
  • Zarodniki grzybów (typu penicilium, cladosporium, alternaria i aspergillus)
  • Roztocza (dermatophagoides pteronysinus, dermatophagoides farinae, dermatophagoides microceras)

Alergiczny nieżyt nosa – leczenie

Leczenie dolegliwości, jaką jest alergiczny nieżyt nosa warto połączyć ze sobą leczenie środowiskowe i farmakologiczne. Pomaga to zmniejszyć reakcję alergiczną i wpływ alergenów na nasze zdrowie i samopoczucie.

Leczenie środowiskowe

Leczenie środowiskowe składa się z całej serii kroków i działań, które należy podjąć przed leczeniem farmakologicznym. W taki sposób pacjent może stworzyć dla siebie środowisko sprzyjające leczeniu z większa łatwością.

Oto najważniejsze kroki, jakie obejmuje leczenie środowiskowe:

  • Unikanie gwałtownych zmian temperatur.
  • Zamykanie okien na noc.
  • Wykonywanie płukanek nosa sterylną wodą z roztworem solnym.
  • Utrzymywanie zrównoważonej diety oraz unikanie alergenów zawartych w pokarmach.
  • Picie dużych ilości wody.
  • Zmniejszenie ilości czasu przebywania na wolnym powietrzu, zwłaszcza w godzinach pylenia i podczas wiatru oraz upalnych dni.
  • Stosowanie klimatyzacji oraz filtra powietrza w domu i w samochodzie.
  • Unikanie kontaktu ze żrącymi środkami chemicznymi oraz z dymem tytoniowym, a także z chlorem.
  • Utrzymywanie regularnej aktywności fizycznej, wziąwszy pod uwagę, że sprzyja to poszerzaniu naczyń krwionośnych poprzez skurcze włókien mięśniowych.
  • W razie potrzeby można zastosować narzędzia takie jak maseczki mające na celu ograniczenie kontaktu z alergenami. Można również zastosować rodzaj zatyczki do nosa, mającej na celu ograniczenie kontaktu błony śluzowej ze szkodliwymi czynnikami.

Może zainteresuje Cię też artykuł: Ćwiczenia fizyczne powodują, że stajesz się mądrzejszy

Leczenie farmakologiczne

Obecnie jeśli chodzi o alergiczny nieżyt nosa, dysponujemy szeroką gamą medykamentów, które wspomagają leczenie tej dolegliwości. Wśród nich wymienić można między innymi leki zmniejszające obrzęk, antyhistaminowe, oraz leki donosowe, doustne i do stosowania naskrónego.

Leki antyhistaminowe

Stosowanie tych leków zaleca się aby szybko i skutecznie pozbyć się swędzenia, kichania i kataru. Mają jednak ograniczoną zdolność eliminowania efektu zatkanego nosa. Leki doustne tego rodzaju najczęściej stosowane to: cetyryzyna i loratadina.

Tabletki na nieżyt nosa

 

Warto zaznaczyć, że wśród leków antyhistaminowych pierwszej generacji częstym zjawiskiem jest występowanie skutków ubocznych takich jak ospałość i spowolnienie reakcji.

Jeśli chodzi o leki przeciwhistaminowe drugiej generacji, nie powodują one skutków ubocznych, zapewniają ulgę prawie natychmiast, ale z kolei ich efekty są bardziej krótkotrwałe.

Leki zmniejszające przekrwienie i udrażniające drogi oddechowe

Są to lekarstwa o przedłużonym czasie działania, nie wywołują podrażnień miejscowych, alergii związanych z przyjmowaniem lekarstw ani poważnych powikłań. Należy jednak wziąć pod uwagę skutki uboczne takie jak senność, zawroty głowy, stany lękowe i niepokój a także zatrzymanie oddawania moczu. Co więcej, podnoszą one ciśnienie krwi.

Jeżeli z kolei stosujemy leki zmniejszające przekrwienie i udrażniające drogi oddechowe naskórne przez okres dłuższy niż trzy dni, zmniejsza się ich skuteczność. Może też powstać odpowiedź organizmu oraz pogorszenie stanu chorego w przypadku chronicznego kataru siennego. Dlatego właśnie zaleca się stosowanie środków doustnych.

Kortykosteroidy donosowe

Ten rodzaj leków okazuje się być bardzo skuteczny w przynoszeniu ulgi w objawach kataru siennego takich jak zatkany nos, katar, swędzenie i kichanie, zwłaszcza w przypadku kataru siennego spowodowanego alergiami obu typów oraz kataru siennego niezwiązanego z alergiami.

Kortykosteroidy donosowe bardzo szybko rozprowadzają się w organizmie i mają długi czas działania. Należy jednak podawać je z umiarem, ponieważ na skutek przedłużonego stosowania mogą pojawić się niechciane skutki uboczne. Należą do nich opóźnienia wzrostu, zaburzenia zachowania, zaburzenia pracy osi podwzgórza.

Wśród najczęściej stosowanych kortykosteroidów donosowych wymienić można:

  • Flunisolide
  • Mometazon (furoinian mometazonu)
  • Propinian flutykazonu
  • Beklometazon (dipropionnian beklometazonu)

Koniecznie zobacz też artykuł: Lekarstwa i żywność, których nie należy ze sobą łączyć

Immunoterapia

Immunoterapia polega na stopniowym podawaniu coraz większych dawek ekstraktów konkretnego alergenu zależnie od stanu pacjenta. Działanie to ma na celu stworzenie tolerancji immunologicznej na dany alergen.

Z racji ogromnej skuteczności, jest to filar leczenia alergicznego nieżytu nosa. W wielu krajach jednak jedyna droga administracji środków to wstrzykiwanie podskórne. Z tego właśnie powodu pacjenci przed podjęciem decyzji muszą rozważyć czynniki takie jak częstotliwość podawania zastrzyków, czas trwania terapii, związane z nią ryzyko oraz gotowość pacjenta do poddania się tego rodzaju leczeniu.

Odnośniki:

Mendoza Amatller, Alfredo, & Mansilla Canelas, Gonzalo. (2002). Rinitis alérgica. Revista de la Sociedad Boliviana de Pediatría41(1), 50-53. Recuperado en 11 de octubre de 2017, de http://www.scielo.org.bo/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1024-06752002000100017&lng=es&tlng=es. 

Balziskueta, E., Encabo, B., Gaminde, M., Gutiérrez, A., Gracia, L., Gurrutxaga, A. and Sakona, L. (2017). Rinitis alérgica.Recuperado en 11 de octubre de 2017, de http://www.elsevier.es/es-revista-farmacia-profesional-3-articulo-rinitis-alergica-13028023   

Instituto Mexicano del Seguro Social, IMSS. (2009). Guía de Práctica clínica para el Diagnóstico y Tratamiento de Rinitis Alérgica. Recuperado en 11 de octubre de 2017, de http://www.imss.gob.mx/sites/all/statics/guiasclinicas/041GER.pdf  

Instituto Mexicano del Seguro Social, IMSS. (2009). Guía de Práctica clínica para el Diagnóstico y Tratamiento de Rinitis Alérgica. Recuperado en 11 de octubre de 2017, de http://www.cenetec-difusion.com/CMGPC/IMSS-041-08/ER.pdf 

U.S. Food and Drug Administration, FDA. (2017). Alivio para la alergia de su hijo. Recuperado en 11 de octubre de 2017, de https://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm317182.htm